از كتاب غنيهء مرحوم ابن زهره برمىآيد كه اين سؤال از آن زمان نيز مطرح بوده است ، زيرا ايشان فصلى براى اين مطلب كه آيا پيامبر متعبّد به شريعت انبياى پيشين بوده يا نه منعقد نموده ، هرچند سخن بسيار كوتاهى در ذيل آن بيان كرده است . وى تنها به اين مطلب قناعت كرده كه ممكن است رسول خدا قبل از بعثت نيز به آيين خود عمل مىكرده بىآنكه كوچكترين دليلى بر آن ذكر كند .
در پاورقيهاى چاپ اخير اين كتاب آمده است كه اين مسئله از زمان سيّد مرتضى و شيخ طوسى نيز مطرح بوده و بعضى بهطور سربسته گفتهاند كه آن حضرت پيرو آيينهاى قبل از خود بوده است و بعضى گفتهاند : نبوده ، و بعضى توقف كردهاند . از شيخ طوسى نقل شده كه مىگويد : اعتقاد شيعه بر اين است كه او قبل از نبوّت به برنامهء ويژهاى عمل مىكرده كه از طريق وحى بر او نازل مىشده است ، بىآنكه پيرو آيين انبياى پيشين باشد .
علامهء مجلسى معتقد است كه پيامبر اسلام قبل از رسالت داراى مقام نبوّت بوده گاه فرشتگان با او سخن مىگفتند و صداى آنها را مىشنيد و گاه در رؤياى صادقه به او الهام الهى مىشد و بعد از چهل سال به مقام رسالت رسيد و قرآن و اسلام رسما بر او نازل گرديد . او شش دليل بر اين معنا ذكر مىكند . « 1 »
و چه خوب بود دانشمندان ما به خطبهء قاصعه و كلام امير المؤمنين عليه السّلام كه در مورد برنامهء ويژه پيامبر توسط بزرگترين فرشتهء الهى سخن مىگويد و مىفرمايد : « خداوند از همان زمان كه رسول خدا از شير بازگرفته شد ، بزرگترين فرشته از فرشتگان خود را مأمور او ساخت تا در طول شب و روز وى را به راههاى فضيلت و محاسن اخلاق وادار كند .
اين سخن به خوبى نشان مىدهد كه پيامبر اكرم قبل از بعثت پيرو آيينهاى پيشين نبود ، بلكه برنامهاى مخصوص خود داشت كه از طريق الهام فرشتهء بزرگ خدا به او اعلام مىشد و آن حضرت مطابق اين برنامهء ويژه عمل مىكرد .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 18 ، صفحهء 277 به بعد .