مبعوث كرد كه مردم غرق گناه و جهل بودند و در ميان امواج حيرت و سرگردانى دست و پا مىزدند . افسار هلاكت ، آنها را به هرسو مىكشيد و قفلهاى نادانى و گمراهى بر قلبهايشان زده شده بود .
شرح و تفسير خلقت بديع خداوند
امام عليه السّلام در بخش اوّل اين خطبه كه از فصيحترين خطبههاى آن حضرت است از حمد خدا آغاز مىكند و او را به سه وصف مىستايد و عرضه مىدارد : « ستايش ويژهء خداوندى است كه حمد و ثنايش همهء آفريدهها را فراگرفته و سپاهش پيروز و مجد و عظمتش متعالى است » ؛ ( ألحمد للّه الفاشى « 1 » في الخلق حمده ، و الغالب جنده ، و المتعالي جدّه ) .
تعبير به « الفاشى في الخلق حمده » كه از گستردگى حمد خداوند در ميان همه مخلوقات خبر مىدهد ؛ ممكن است اشاره به اين باشد كه همه اقوام باايمان او را حمد و ثنا مىگويند و يا اشاره به حمد و سپاسى است كه همه موجودات جهان به ويژه نعمتهاى پروردگار با زبان حال يا زبان قال ، حمد و تسبيح او را مىگويند .
پيروز بودن لشكر خدا از آن رو است كه نه تنها فرشتگان الهى بلكه همهء عالم سپاه و لشكر خداست و هيچ كس و هيچ چيز تاب مقاومت در برابر آنها را ندارد :
« وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
« 2 »
جملهء « و المتعالي جدّه » برگرفته از آيهء شريفهء
« وَ أَنَّهُ تَعالى جَدُّ رَبِّنا »
« 3 » است و با توجه به اينكه « جدّ » در اينجا به معناى عظمت است ، اشاره به اين است كه عظمت ذات
هامش
( 1 ) . « الفاشى » از ريشهء « فشو » بر وزن « كشف » به معناى گسترش يافتن و منتشر شدن گرفته شده است .
( 2 ) . فتح ، آيهء 7 .
( 3 ) . جن ، آيهء 3 .