آرى امام عليه السّلام هنگامى كه حوادث تلخ آينده و ظلمات فتنهها را پيشبينى مىكند راه نجات آن را نيز نشان مىدهد و مىفرمايد : اگر سخنانى را كه من مىگويم به خوبى بشنويد و حفظ كنيد و دقيقا در آن بينديشيد براى نجات شما از شرّ اشرار و فتنههاى فتنهجويان بسيار مؤثر است .
امام عليه السّلام در اينجا وجود خود را به چراغى پرنور در ميان امواج ظلمت ، تشبيه كرده و به مردم دستور مىدهد به سوى اين چراغ بيايند و در حوزهء پرتوافشانى آن قرار گيرند .
نخست دستور مىدهند سخنان را بشنوند و نگهدارى كنند . سپس فرمان مىدهد كه دربارهء آن تعمق نمايند و حقيقت آن را درك كنند ( و اين است تفاوت مفهوم جملهء « فاسمعوا أيّها النّاس وعوا » با جملهء « و أحضروا آذان قلوبكم تفهموا » كه يكى شنيدن و درك كردن و نگهدارى نمودن و ديگرى دقت كردن و به عمق آن رسيدن را مىگويد ) .
* * *
نكته كنار رفتن از برابر امواج فتنهها
گاه فتنههايى در جوامع بشرى بروز مىكند كه افراد باايمان نه قادر بر دفع آن هستند و نه توان تشكيل يك گروه مبارز را دارند و افرادى كه مستقيما در برابر اين فتنهها قرار گيرند و خود را به آب و آتش بزنند ، سرنوشتى جز شكست و نابودى ندارند .
بهترين راه در چنين شرايطى ، كنار رفتن از جلو سيلاب فتنه و در انتظار يافتن فرصت مناسب براى قلع و قمع آن است . بديهى است اقدامات نسنجيده ، نتيجهاى جز هدر دادن نيروها و از بين بردن فرصتهاى آينده ندارد . فلسفهء نهى از قيامها در عصر امامان معصوم نيز همين است و اين در واقع شاخهاى از شاخههاى تقيّه است ؛ تقيّهاى كه فلسفهاش حفظ نيروها براى استفاده از فرصت مناسب است .
امام امير المؤمنين عليه السّلام با اينكه شجاعترين فرد امت و از مبارزان صف اوّل در مقابل دشمنان اسلام بود در خطبهء بالا به نكتهء دقيقى كه گفته شد توجه مىدهد و بر آن تأكيد مىكند .