و منظور امام عليه السّلام از جملهء « و لو اشاء ان اقول لقلت » نيز همين است كه اگر من بخواهم از روى اين حوادث نامطلوب پرده برگيرم مىتوانم ؛ ولى از آن صرف نظر مىكنم و از خدا مىخواهم شما را به علت اين كوتاهىها و اشتباهات مجازات نكند و ببخشد . « 1 »
* * *
هامش
( 1 ) بسيارى از شارحان و مترجمان نهج البلاغه ، جملهء ياد شده را چنين ترجمه كردهاند : اگر من بخواهم چيزى بگويم مىگويم : « خداوند گذشته را ببخشد » ولى اين معنا بسيار بعيد است ؛ به خصوص اين كه در كلام شيخ مفيد ( ره ) در كتاب جمل و در كتاب مناقب طبق نقل كتاب تمام نهج البلاغه كلمهء « لكن » قبل از « عفا اللّه عما سلف » آمده است ؛ بنابر اين مىگويم :
« عفا اللّه عما سلف » و اين دعايى است جهت تقاضاى عفو الهى براى آنها ؛ به علاوه ارتباط اين جمله با جملههاى قبل نيز همين را اقتضا مىكند . ( و عدهاى از شارحان همين معنا را برگزيدهاند ) . به كتابهاى معارج نهج البلاغه ، تأليف بيهقى ، صفحهء و بحار الانوار ، علامهء مجلسى ، جلد 29 ، صفحهء 599 و شرح حدائق الحقائق بيهقى ، جلد 2 ، صفحهء 94 و شرح مرحوم خويى ، جلد 16 ، صفحهء 359 مراجعه كنيد .