بخش اوّل
أيّها النّاس غير المغفول عنهم ، و التّاركون المأخوذ منهم . ما لي أراكم عن اللّه ذاهبين ، و إلى غيره راغبين ! كأنّكم نعم أراح بها سائم إلى مرعى و بيّ ، و مشرب دويّ ، و إنّما هي كالمعلوفة للمدى لا تعرف ماذا يراد بها ! إذا أحسن إليها تحسب يومها دهرها ، و شبعها أمرها . و اللّه لو شئت أن أخبر كلّ رجل منكم بمخرجه و مولجه و جميع شأنه لفعلت ، و لكن أخاف أن تكفروا فيّ برسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله .
ترجمه
: اى مردمى كه ( غافليد ، امّا ) از شما غفلت نمىشود ( و تمام كردارتان را مأموران الهى ثبت مىكنند ) و اى كسانى كه ( فرمان خدا را ) ترك مىكنيد ، اما شما را ترك نمىكنند ؛ چه شده است كه مىبينم از خدا روى برتافتهايد و به غير او روى آوردهايد ؟
گويا شما گلهء شتران يا گوسفندانى هستيد كه چوپان ، آنها را به چراگاه « وباخيز » و چشمهاى بيمارىزا مىبرد ( يا ) شما همچون حيوان پروارى هستيد كه ( آن را فربه مىكنند تا ) گارد بر گلويش نهند ، ولى خودش نمىداند ، چه برنامهاى براى او در نظر گرفته شده است . او چنان است كه هرگاه به وى نيكى شود ( و مقدارى علف نزد او بريزند ) يك روز خود را يك عمر مىپندارد و سرنوشت خود را در سيرى و شكمپرورى مىبيند . به خدا سوگند ! اگر بخواهم مىتوانم هر يك از شما را از آغاز و پايان كارش و از تمام شئون زندگانىاش آگاه سازم ؛ ولى از آن مىترسم كه اين كار ، سبب كافر شدن شما به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شود ( و دربارهء من غلوّ كنيد و آن حضرت را به فراموشى بسپاريد ) .