اين حال ) او با اين همه رنگهاى زيبا غرق در غرور مىشود و با حركات متكبرانه به خود مىنازد ؛ همچون خروس با جفت خود مىآميزد و همانند حيوانات نر كه از طغيان شهوت به هيجان آمدهاند با او در آميخته باردارش مىكند .
براى اثبات آن به مشاهدهء حسّى حواله مىكنم ؛ نه همچون كسى كه به دليل ضعيف ذهنى حواله مىكند و آن گونه كه بعضى پنداشتهاند ، طاووس به وسيله اشكى كه از چشم خود فرو مىريزد جنس ماده را باردار مىكند به اين صورت كه قطره اشك در دو طرف پلكهاى جنس نر حلقه مىزند و مادهء او آن را مىنوشد سپس تخم مىگذارد ، بى آن كه با نر آميزش كرده باشد ، جز همان قطره اشكى كه از چشمش بيرون پريده است ، ( اين افسانه بى اساسى است و ) عجيبتر از افسانهء توليد مثل كلاغ نيست .
شرح و تفسير عجيبترين پرنده جهان
به دنبال بخش پيشين اين خطبه كه در آن سخن از شگفتىهاى جهان پرندگان به ميان آمده بود ، امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه ، روى يكى از زيباترين و شگفتانگيزترين پرندگان دنيا يعنى « طاووس » انگشت مىگذارد ؛ همان پرندهاى كه در زيبايى و جمال ، ضرب المثل است تا آن جا كه از پرهاى زيبايش براى نشانه گزارى در قرآنها و ساختن جارو براى غبار روبى از مكانهاى بسيار مقدّس استفاده مىشود . امام عليه السّلام به چند قسمت از ويژگىهاى اين پرنده اشاره مىفرمايد ؛ نخست مىفرمايد : « يكى از عجيبترين آنها ( پرندگان ) از نظر آفرينش ، طاووس است كه خداوند آن را در موزونترين شكل آفريد و با رنگهاى مختلف به بهترين صورت رنگآميزى نمود ؛ با بال و پرهايى كه شهپرهاى آن بر روى يكديگر قرار گرفته و به هم آميخته و دمى كه دامنهء آن را گسترده و بر زمين مىكشد » ( و من أعجبها خلقا الطّاووس الّذي أقامه في أحكم تعديل ، و