سپاسى كه رضايت بخشترين حمدها نزد تو باشد ؛ حمدى كه محبوبترين حمدها در پيشگاه توست ؛ حمدى كه برترين حمدها نزد تو خواهد بود . حمدى كه تمام جهان خلقت را پر كند و تا آن جا كه خواستهاى ، برسد ؛ حمدى كه از تو محجوب و پوشيده نماند و در پيشگاه تو كاستى نداشته باشد ؛ حمدى كه عددش پايان نگيرد و در پهنهء زمان ، فنا در آن راه نيابد .
( خداوندا ) كنه عظمت تو را هرگز درك نمىكنيم ، جز اين كه مىدانيم تو زنده و قائم به ذات خود و ديگران قائم به تواند . هيچ گاه خواب سبك و سنگين ، تو را فرا نمىگيرد ( تا از بندگانت غافل شوى ) . افكار ( بلند پرواز ) هرگز به تو نمىرسد و چشمها ( ى تيزبين ) تو را نمىبيند ؛ ولى تو چشمها ( و حركات آنها ) را مىبينى و اعمال و كردار ( بندگان ) را احصا مىكنى و زمام همگان به دست توست .
( خداوندا ) آن چه از مخلوقات را مشاهده مىكنيم و از قدرتت در شگفتى فرو مىرويم و وصف عظمت سلطنت تو را بيان مىكنيم ، چه اهمّيّتى دارد ؟ ! در حالى كه آن چه از ما پوشيده و پنهان است و چشمانمان از ديدن آن قاصر و عقل ما در برابر دركشان ناتوان است و پردههاى غيب ميان ما و آنها فاصله افكنده ، بس عظيمتر است .
( آرى ! ) آن كس كه قلبش را از همه چيز تهى كند و فكرش را به كار گيرد تا بداند چگونه عرش را بر پا ساختهاى و مخلوقاتت را آفريدهاى ، چگونه كرات آسمان را در هوا معلق كردهاى ، زمينت را بر روى امواج آب ، گستردهاى ، به يقين ديدهء فهمش وا مىماند ؛ عقلش مبهوت مىشود ؛ شنوايىاش حيران ، و انديشهاش سرگردان مىماند ! !
شرح و تفسير ناتوانى انديشهها در برابر عظمت او
امام عليه السّلام در بخش اوّل خطبه ، نخست به چهار موضوع به صورت بسيار فشرده اشاره مىفرمايد : امر خداوند ، رضا ، داورى و عفو او . مىفرمايد :