اى رسول خدا ، در چنين شرايطى اين گونه افراد را كه داراى چنين صفاتى دارند ، در چه مرتبهاى قرار دهم ؟ آيا كار آنها به منزلهء ارتداد و بازگشت از دين است و يا به منزلهء فتنه و انحراف از احكام خدا ؟ فرمود : آن را به منزلهء فتنه بدان ( و با آنها همچون مسلمانان خطا كار رفتار كن ) » ( قلت : يا رسول اللّه ، فبأىّ المنازل أنزلهم عند ذلك ؟
أبمنزلة ردّة « 1 » ، أم بمنزلة فتنة ؟ فقال : « بمنزلة فتنة » ) .
با توجه به اين كه اين افراد ظاهرا دو اصل اساسى دين ( توحيد و نبوّت ) را قبول داشتند و انحراف شديد آنها در برنامههاى عملى بود ؛ حتى ضروريات دين را به ظاهر انكار نمىكردند و مخالفتهاى خود را در پوشش عناوين حلال به اصطلاح انجام مىدادند ؛ لذا حكم ارتداد بر آنها جارى نمىشد و على عليه السّلام هم هرگز با آنان همچون مرتد عمل نكرد .
نكته رگ ، رگ است اين آب شيرين ، آب شور
آن چه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در مورد فتنه و آزمون بزرگ در اين حديث بيان فرموده نه تنها در عصر حكومت على عليه السّلام كه در عصر ما نيز با تمام ويژگىها خود نمايى مىكند . بسيارى از افراد ، هنگامى كه پاى مال و ثروت نامشروع به ميان مىآيد ، گامهاىشان مىلغزد ؛ خود را در صف مؤمنان مىپندارند ؛ گويى بر خدا منّت مىنهند كه مسلمانند و اميد به رحمت او دارند ! و از همه بدتر ارتكاب گناهان بزرگ در پوششهاى عناوين مباح و فريبنده يا به تعبير ديگر تقلّب نسبت به قانون يعنى از پوششهاى ظاهرا قانونى براى فرار از واقعيت قانون استفاده مىكنند .
هامش
( 1 ) « ردّة » ( بر وزن مكّه ) به معناى يك بار بازگشت از چيزى است و « ردّة » ( بر وزن فتنه ) به معناى ارتداد و بازگشت از دين است . در خطبهء مذكور معناى دوّم مورد نظر است .