استثنايى اشاره مىكند و آن مربوط به پرورش نوزاد اوست ؛ مىفرمايد : « او پرواز مىكند ، در حالى كه نوزادش به او چسبيده و به او پناهنده شده ! هرگاه مىنشيند نوزادش نيز همراه او به زمين مىآيد و هر زمان بالا مىرود او نيز بالا مىرود و از او جدا نمىشود تا اعضاى پيكرش محكم گردد و بالهايش قدرت پرواز پيدا كند ، راه زندگى را بياموزد و مصالح خويش را بشناسد ! » ( تطير و ولدها لاصق بها لاجىء إليها ، يقع إذا وقعت ، و يرتفع إذا ارتفعت ، لا يفارقها حتّى تشتدّ أركانه ، و يحمله للنّهوض جناحه ، و يعرف مذاهب عيشه ، و مصالح نفسه ) .
معروف است كه اين حيوان مانند ساير پستانداران عادت ماهيانه دارد و باردار مىشود و وضع حمل مىكند ؛ بر خلاف پرندگان ديگر كه تخم مىگذارند و جوجههاى آنها در درون تخم پرورش مىيابند . پرندگان ديگر جوجهها را با خود حمل نمىكنند ولى خفاش جوجهاش را با خود حمل مىكند و به پرواز در مىآيد . راه و رسم پرواز را به او نشان مىدهد و طريقهء تهيه غذا و صيد كردن حشرات و مسيرهاى رفت و برگشت به لانه را به او مىآموزد شايد به اين دليل كه پرندگان ديگر در روز پرواز مىكنند و جوجهها مىتوانند در روشنايى با آنها همراه باشند ؛ ولى اين پرنده كه در تاريكى شب پرواز مىكنند ممكن است جوجههايش نتوانند با او همراه باشند و يكديگر را گم كنند لذا ناگزير آنها را با خود حمل مىكند . در هر صورت همه چيز اين پرنده عجيب است و اين هم يكى ديگر از عجايب خلقت اوست كه انسان را به تنوع آفرينش و تدبير پروردگار آشناتر مىسازد .
سپس امام عليه السّلام در جملهء پايانى خطبه سر تعظيم به پيشگاه خداوند فرود آورده ، به تسبيح او مىپردازد ؛ مىفرمايد : « پاك و منزه است آفرينندهء همهء اشيا ، كه از هيچ نمونه و الگويى كه از ديگرى به جاى مانده باشد پيروى نكرده است ! » ( فسبحان البارىء لكلّ شيء ، على غير مثال خلا من غيره ! ) .
و همان گونه كه امام عليه السّلام در اين بحث توحيدى ، خطبه را با حمد و ستايش پروردگار آغاز كرد با تسبيح و تنزيه ذات پاك او پايان مىدهد تا حسن شروع با حسن ختام همراه گردد .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٣