متلفّقها « 1 » ، و عفا « 2 » في الأرض مخطّها « 3 » ) .
اين تشبيهات زيبا ، و تعبيرهاى گويا ، اشاره به اين حقيقت است كه :
زادن و كشتن و پنهان كردن * چرخ را رسم و ره ديرين است
يا به گفته شاعر نكته سنج ديگر :
اين سيل متفق بكند روزى اين درخت * وين باد مختلف بكشد روزى اين چراغ !
تاريخ بشر و تجربيات روزمرهء همهء ما ، نيز اين حقيقت را بر ملا ساخته است كه زندگىها همچون سايههاى درختان و قدرتها ، همچون سايههاى ابرهاست به سرعت مىگذرند و آثارشان براى هميشه برچيده مىشود ولى عجب است كه انسان با ديدن اين همه نمونهها ، پند نمىگيرد ، و گويى خود را از شمول اين قانون بر كنار مىبيند .
اين بزرگ معلّم آسمانى ، به دنبال اين سخن ، با توجه به اين كه مىداند به زودى از اين جهان رخت برمىبندد درسهاى عبرتى از مرگ و شهادت خود براى ديگران بيان مىكند و از آن برنامهاى مىسازد كه سبب بيدارى همه انسانها باشد مىفرمايد : « من همسايهاى بودم كه چند روزى بدنم در كنار شما زيست ، و به زودى از من تنها جسدى بىروح ، و بىحركت بعد از آن همه حركتها ، و خاموش بعد از آن همه گفتارها ، باقى خواهيد يافت » ( و إنّما كنت جارا جاوركم بدني أيّاما ، و ستعقبون منّي جثّة خلاء « 4 » ساكنة بعد
هامش
( 1 ) « متلفّق » به معنى قطعات به هم پيوسته است از مادّهء « لفق » ( بر وزن لفظ ) به معنى به هم پيوستن قطعات چيزى است ( قطعات پارچه ، قطعات ابرها و مانند آن ) .
( 2 ) « عفا » از مادّهء « عفو » به معنى رها ساختن و ترك نمودن ، گرفته شده و از آن جا كه رها ساختن چيزى سبب فرسودگى و پوسيدگى و اندراس مىشود در خطبهء بالا و مانند آن به همين معنا ( اندراس ) آمده است .
( 3 ) « مخطّ » از مادّهء « خطّ » به معنى محلّ خطوط است .
( 4 ) « خلاء » به معنى خالى بودن است .