شرح و تفسير اين خودكامگان خشك و تر را مىسوزانند !
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه اشاره به كسانى مىفرمايد كه در برابر امامان و پيشوايان حق ايستادند و براى حكومت چند روزهء دنيا ، حق را زير پا نهادند ، مىگويد : « آنها دنيا را مقدّم داشتند و آخرت را عقب انداختند ، آب گوارا و صاف ( نعمتهاى اخروى ) را رها كردند ، و آبهاى متعفن ( هوسرانى دنيا ) را نوشيدند » ( آثروا عاجلا و أخّروا آجلا ، و تركوا صافيا ، و شربوا آجنا « 1 » ) .
سپس مىافزايد : « گويا فاسق آنان را مىبينم كه با زشتىها همنشين شده ، و با آن انس گرفته است ، آن چنان با آن هماهنگ گشته كه موهاى او در اين راه سفيد شده ، و خلق و خوى او به رنگ گناه در آمده است ! » ( كأنّي أنظر إلى فاسقهم و قد صحب المنكر فألفه ، و بسىء به « 2 » و وافقه ، حتّى شابت عليه مفارقه ، و صبغت به خلائقه « 3 » ) .
و در ادامه مىافزايد : « سپس همچون سيلى خروشان حركت كرده ( و همه چيز را در كام خود فرو مىبرد ) ، بى آن كه به آنچه غرق مىكند اعتنايى داشته باشد ، و يا همچون شعله آتشى در گياهان خشك است ، كه براى آن تفاوت نمىكند چه چيز را مىسوزاند » . ( ثمّ أقبل مزبدا « 4 » كالتّيّار « 5 » لا يبالي ما غرّق ،
هامش
( 1 ) « آجن » از مادّهء « اجن » ( بر وزن فجر ) به معنى تغيير كردن بو و رنگ و طعم آب است .
( 2 ) « بسىء به » از مادّهء « بسوء » به معنى انس گرفتن و هماهنگ شدن با چيزى است .
( 3 ) « خلائق » گاهى جمع « خلق » به معنى مخلوق است و گاه جمع « خليقه » به معنى خلق و خو است و در خطبهء بالا در معنى دوّم به كار رفته است .
( 4 ) « مزبد » از مادّهء « زبد » به معنى كف روى آب و مانند آن گرفته شده و « مزبد » اسم فاعل آن است .
( 5 ) « تيّار » در اصل به معنى امواج شديدى است كه آب را به بيرون دريا پرتاب مىكند و گاه به هر گونه موج اطلاق مىشود .