بخش اوّل
بعث اللّه رسله بما خصّهم به من وحيه ، و جعلهم حجّة له على خلقه . لئلّا تجب الحجّة لهم به ترك الإعذار إليهم ، فدعاهم بلسان الصّدق إلى سبيل الحقّ . ألا إنّ اللّه تعالى قد كشف الخلق كشفة ؛ لا أنّه جهل ما أخفوه من مصون أسرارهم و مكنون ضمائرهم ؛ و لكن ليبلوهم أيّهم أحسن عملا ، فيكون الثّواب جزاء ، و العقاب بواء .
ترجمه
خداوند رسولان خود را با وحى ، كه ويژهء پيامبران اوست مبعوث ساخت ، و آنان را حجت خويش بر خلقش قرار داد ، تا دليلى ( در برابر خداوند ) به واسطهء نفرستادن حجت و راهنما نداشته باشند ، و به اين ترتيب خلق خود را با زبان صدق و راستى به راه حق فرا خواند . آگاه باشيد ! خداوند پرده از اسرار درون بندگان خود ( با آزمايشها ) برداشته ، نه به اين سبب كه از آنچه انسانها در درون پنهان دارند و اسرارى را كه فاش نكردهاند بىخبر است ، بلكه براى اين است كه مىخواهد آنها را امتحان كند تا آشكار شود كدام يك عمل نيكوتر انجام مىدهد تا ثواب و كيفر ، پاداش و مجازات عمل باشد .
شرح و تفسير فلسفهء آزمايشهاى الهى
جمعى از شارحان نهج البلاغه معتقدند كه انگيزهء امام عليه السّلام بر ايراد اين خطبه ،