خلافت را به دست اهلش مىسپردند ، نه آن حوادث به وجود مىآمد ، و نه حوادث نامطلوب بعد از آن ، چرا كه ريشههاى فتنهء ناكثين و قاسطين و مارقين را نيز بايد در حوادث عصر عثمان جستجو كرد .
نكته ريشهء اصلى فساد
در جلد اوّل اين كتاب در شرح خطبهء سوّم ( خطبه شقشقيه ) داستان شوراى شش نفره عمر را كه منتهى به انتخاب عثمان براى خلافت گرديد و در واقع توطئهاى بر ضد خلافت على عليه السّلام بود آورديم و بخشى از گفتنىها به استناد تواريخ معتبر در اين زمينه بيان شد . آنچه مناسب است در اين جا بر آن بيفزاييم اين است كه اگر درست در تركيب اين شوراى شش نفرى و پيامدهاى بسيار منفى آن بينديشيم خواهيم ديد كه بيشترين مشكلات مسلمين از اين شورا برخاست .
حكومت عثمان و سيطرهء اميه و بنى مروان بر پستهاى حساس كشور اسلامى و بيت المال و حكومت معاويه و جنگهاى جمل و صفّين و نهروان و پس از آن ، حكومت يزيد و امثال عبد الملك همه از اين پديدهء شوم نشأت گرفت .
جالب اين كه ابن ابى الحديد مىگويد : متأسفانه اين شورا سبب هر فتنهاى بود كه در آن زمان واقع شد و يا تا دامنهء قيامت در جهان اسلام روى مىدهد « انّ ذلك كان سبب كلّ فتنة وقعت و تقع إلى أن تنقضي الدّنيا » « 1 » .
اين شورا بود كه سرانجام ارزشهاى اسلامى را كم رنگ و بىرنگ ساخت و
هامش
( 1 ) شرح ابن ابى الحديد ، جلد 11 ، صفحهء 11 .