اين ترتيب آتش فتنه خاموش مىشود ) .
مرحوم « علّامه مجلسى » بعد از نقل اين حديث مىگويد : اصحاب ما همانند اين حديث را از امام باقر عليه السّلام و امام صادق عليه السّلام در ضمن احاديث مهدى عليه السّلام نقل كردهاند « 1 » .
ولى قسمت پايانى اين خطبه ناهماهنگىهايى با اين تفسير دارد .
سپس امام عليه السّلام در قسمت پايانى اين خطبه مىفرمايد : « اين وضع ناگوار ، ( خونريزىها و ناامنىها و تبعيدها و پراكندگىها ) همچنان ادامه مىيابد ، تا زمانى كه عقل و فكر از دست رفتهء عرب ، به او باز گردد ( و در سايهء عقل و درايت اختلافها را دور بريزند و دست اتّحاد را به هم دهند ، مردم را از خواب بيدار كنند و بر ستمگران بشورند ) » ( فلا تزالون كذلك ، حتّى تؤوب « 2 » إلى العرب عوازب « 3 » أحلامها « 4 » ! ) .
سپس چهار دستور به مردم مىدهد كه در سايهء آن مىتوانند ، بر حاكمان ظالم پيروز شوند و سلامت و امنيّت را به اجتماعشان باز گردانند . مىفرمايد : « با سنّتهاى جاودانهء اسلام و آثار آشكار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و پيمان نزديكى كه ميراث نبوّت بر آن باقى است ، همراه و همگام باشيد و بدانيد شيطان راههاى خويش را براى شما آسان جلوه مىدهد تا از او پيروى كنيد ! » ( فالزموا السّنن القائمة ، و الآثار البيّنة ، و العهد القريب الّذي عليه باقي النّبوّة . و اعلموا أنّ
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 52 ، صفحهء 186 - 187 ( با تلخيص ) .
( 2 ) « تؤب » از مادّهء « أوب » به معنى بازگشت از سفر و يا هر گونه بازگشت است .
( 3 ) « عوازب » جمع « عازبه » در اصل از مادّهء « عزبه » ( بر وزن لقمه ) و « عزوبت » گرفته شده كه به معنى ازدواج نكردن است و « عزب » به افرادى كه فاقد همسرند اطلاق مىشود . ولى گاه به معنى پنهان شدن و دور گشتن نيز آمده است و در خطبه بالا منظور همين است .
( 4 ) « احلام » جمع « حلم » ( بر وزن شتر ) به معنى عقل است .