شيطان راههاى خويش را براى شما آسان جلوه مىدهد ، تا از او پيروى كنيد !
شرح و تفسير ويژگيهاى آن حاكم خونخوار !
امام عليه السّلام در اين بخش خطبه ، اشاره به حاكم خونخوار و سنگدل و پر قدرتى مىكند كه در آينده از « شام » سر بر مىآورد ، و تمام كشور اسلام را به زور شمشير زير سيطرهء خود قرار مىدهد و اوصاف نه گانهاى را براى او مىشمرد .
نخست مىفرمايد : « گويا او را مىبينم كه نعرهاش از « شام » بلند شده است » ( كأنّي به قد نعق « 1 » بالشّام ) .
« و پرچمهايش را در اطراف « كوفه » به اهتزاز در آورده است » ( و فحص « 2 » براياته في ضواحي « 3 » كوفان « 4 » ) .
« و همانند شترى خشمگين و خطرناك به سوى آن مىآيد » ( فعطف عليها عطف الضّروس « 5 » ) .
هامش
( 1 ) « نعق » از مادّهء « نعق » ( بر وزن كعب ) در اصل به معنى صدا كردن كلاغ و يا صدايى كه چوپان به هنگام حركت دادن گوسفندان سر مىدهد ، گرفته شده و در اين جا اشاره به نعرههاى حاكم ظالمى است كه از شام سر بر مىآورد .
( 2 ) « فحص » از مادّهء « فصح » ( بر وزن بحث ) در اصل به معنى جستجو كردن است و گاه به معنى بسط و گسترش دادن آمده و در خطبهء بالا همين مراد است .
( 3 ) « ضواحى » جمع « ضاحيه » از مادّهء « ضحو » ( بر وزن سهو ) به معنى قرار گرفتن در مقابل آفتاب مىباشد و « ضواحى » به مناطق باز در اطراف شهرها گفته مىشود .
( 4 ) « كوفان » : نام ديگرى از كوفه است و در اصل به معنى تپههاى شن دايره مانند و سرخ است .
( 5 ) « ضروس » از مادّهء « ضرس » ( بر وزن ترس ) به معنى دندان گذاردن بر چيزى و فشار دادن است . و « ضروس » به شتر كج خلقى مىگويند كه افراد را گاز مىگيرد .