بخش اوّل
يعطف الهوى على الهدى ، إذا عطفوا الهدى على الهوى ، و يعطف الرّأي على القرآن إذا عطفوا القرآن على الرّأي .
ترجمه
او خواستههاى دل را پيرو هدايت قرار مىدهد در زمانى كه مردم هدايت را پيرو خواستههاى دل قرار دادهاند ، و رأى و فكر خود را پيرو قرآن مىسازد در آن زمان كه مردم قرآن را تابع فكر خود قرار مىدهند .
شرح و تفسير : ويژگى حضرت مهدى عليه السّلام
همان گونه كه در بالا اشاره شد اين خطبه از حوادث آينده پيشگويى مىكند ، و به سه حادثه مهم اشاره مىنمايد كه نخستين آن را غالب شارحان نهج البلاغه اشاره به حضرت مهدى عليه السّلام مىدانند ؛ زيرا مىفرمايد : « او خواستههاى دل را پيرو هدايت قرار مىدهد در زمانى كه مردم هدايت را پيرو خواستههاى دل قرار دادهاند ، و رأى و فكر را پيرو قرآن مىسازد در آن زمان كه مردم قرآن را تابع فكر خود قرار مىدهند » ( يعطف « 1 » الهوى على الهدى ، إذا
هامش
( 1 ) « يعطف » از مادّهء « عطف » ( بر وزن فتح ) به معنى تمايل پيدا كردن يا مايل ساختن به چيزى است .
اين واژه گاهى به صورت متعدى به كار مىرود كه به معنى مايل ساختن است و گاه با « إلى » متعدى مىشود كه به معنى مايل شدن به چيزى است و گاه با « على » متعدى مىشود كه به معنى بازگشت به چيزى است و گاه با « عن » كه به معنى انصراف از چيزى است .