بخش اوّل
أيّتها النّفوس المختلفة ، و القلوب المتشتّتة ، الشّاهدة أبدانهم ، و الغائبة عنهم عقولهم ، أظأركم على الحقّ و أنتم تنفرون عنه نفور المعزى من و عوعة الأسد ! هيهات أن أطلع بكم سرار العدل ، أو أقيم اعوجاج الحقّ .
ترجمه
اى ارواح پر اختلاف ! و اى دلهاى پراكنده ! شما كه بدنهايتان حاضر و ظاهر است ، و عقلهايتان پوشيده و پنهان ! من پيوسته شما را متوجه حق مىسازم ولى شما از آن فرار مىكنيد همچون بزهايى كه از غرّش شير مىگريزند ! هيهات كه من بتوانم به وسيلهء شما ظلمت و تاريكى را از چهرهء عدالت بر گيرم يا كژى حق را راست نمايم .
شرح و تفسير شما ياران خوبى نيستيد !
از حوادث دردناك تاريخ اسلام ، اين است كه پيشواى آگاه و مدير و مدبّرى همچون على عليه السّلام گرفتار گروهى از مردم نادان ، هوا پرست ، پراكنده و متشتّت شد كه ابزار بسيار بدى براى اقامهء حكومت حق و عدالت بودند و از آغاز كتاب تاكنون در خطبههاى مختلف نهج البلاغه ديديم كه امام عليه السّلام سخت از اين معنا ناراحت و گلهمند است و از طرق مختلف براى درمان اين بيماريهاى اخلاقى آنان تلاش مىكند .