درست است كه تلاش و كوشش ، رمز پيروزى و موفقيّت است ولى اين يك قانون كلّى نيست ، كسانى را مىشناسيم كه يك عمر تلاش و كوشش كردند و شب و روز زحمت كشيدند و به جايى نرسيدند و اين يكى از بدبختيهاى انسان در زندگى دنياست .
اين تعبير ممكن است ، اشاره به تلاشهاى مربوط به امور مادى باشد يا معنوى زيرا بسيارند كسانى كه براى رسيدن به مقامات معنوى و نجات اخروى تلاش مىكنند اما هواى نفس و شيطان در لحظات حسّاسى به سراغ آنها مىآيد و آتشى در خرمن طاعات آنها مىافكند و همه را مىسوزاند .
سپس امام عليه السّلام به وضع ناهنجار زمان خود و اقبال مردم به بديها و فرار از نيكيها اشاره كرده مىفرمايد : « شما در زمانى هستيد كه خير و نيكى پشت كرده ، و رو به كاستى گذارده ، و شر و بدى روى آورده ، رو به فزونى است و شيطان طمعش در گمراهى مردم بيشتر مىشود اكنون زمانى است كه وسايل پيشرفت شيطان قوى شده ، نيرنگ و فريبش همه را فرا گرفته ، و به چنگ آوردن شكار برايش آسان گشته است » ( و قد أصبحتم في زمن لا يزداد الخير فيه إلّا إدبارا ، و لا الشّر فيه إلّا إقبالا ، و لا الشّيطان في هلاك النّاس إلّا طمعا .
فهذا أو ان قويت عدّته ، و عمّت مكيدته ، و أمكنت فريسته « 1 » ) .
اين تعبيرات صريح و آشكار ، نشان مىدهد كه بر اثر حكومتهاى خودكامه تا چه حد وضع اخلاقى مسلمانان در آن عصر و زمان ، سقوط كرده بود و امام عليه السّلام در دوران حكومتش با چه ميراث شوم و صحنههاى دلخراشى رو به رو بود ، آرى هنگامى كه مديران جامعه و كسانى كه در رأس حكومت قرار دارند ، فاسد شوند ،
هامش
( 1 ) « فريسة » از مادّهء « فرس » ( بر وزن قرض ) به معنى شكار كردن است و « فريسه » به معنى شكار است .