به هر حال بايد ديد مسألهء مساوات كه در عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام بر آن تأكيد مىشده از كجا سرچشمه مىگيرد ؟ به يقين اين امر به خاطر ماهيّت اموالى بوده است كه به بيت المال وارد مىشده است .
توضيح اين كه : اموالى كه در بيت المال وارد مىشده عمدتا از سه ناحيه بوده است :
اوّل : « غنايم جنگى » و مىدانيم كه در مورد غنايم جنگى هيچ تفاوتى بين جنگ جويان نبوده است جز اين كه لشكر پياده را يك سهم و لشكر سواره را دو سهم مىدادند ( به خاطر سرمايه گذارى مربوط به مركب و هزينههاى آن زيرا مركب از سوى خود آنها تهيه مىشد به علاوه سواران نقش بيشترى در جنگ داشتند تا پيادهها ) .
دوّم : « اموال خراجيه » يعنى مال الاجارههايى كه از زمينهاى فتح شدهء متعلق به مسلمين به خزانهء دولت اسلام ريخته مىشد و در زمان خلفا بيشترين رقم بيت المال را تشكيل مىداد .
اين اموال تعلق به همهء مسلمين داشت و مىبايست به طور مساوى بين همه آنها تقسيم شود زيرا « اراضى خراجيّه » ملك عموم مسلمين است كه حكومت اسلامى بر آنها نظارت دارد و قاعدتا بايد بين همهء مسلمانان به طور مساوى تقسيم شود زيرا در آمد ملك مشاع در ميان همهء مالكان مساوى تقسيم مىگردد چون سهم مالكيت همه يكسان است .
سوّم : « جزيهها » و مالياتهايى كه از غير مسلمين گرفته مىشد و در برابر آن از حمايت حكومت اسلامى برخوردار بودند و جان و مال و ناموسشان محفوظ بود و به عقيدهء جمعى از بزرگان فقها مصرف جزيه همان مصرف مال الخراج بود و تعلّق به همهء مسلمين داشت .
چهارم : « زكات » كه از اجناس معيّنى به مقدار معينى گرفته مىشد و
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 312
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٢