المطالبين ، ثمّ أخرج في كتيبة « 1 » أتبع أخرى ، أتقلقل تقلقل « 2 » القدح « 3 » في الجفير « 4 » الفارغ « 5 » ) .
امام عليه السّلام در اين گفتار كوتاه ، به شش بخش از وظايف مهم رييس حكومت اشاره كرده كه اگر مركز حكومتش را رها كند ، همهء آنها با نابسامانى رو به رو مىشود : نظارت بر امور لشكر ، پاسدارى مركز حكومت ، حفظ بيت المال ، جمع آورى خراج ، داورى ميان مسلمين و دفاع از حقوق مردم .
بديهى است تنها در مواردى كه حادثه به قدرى بزرگ است كه بدون خروج رييس حكومت نمىتوان با آن مقابله كرد ، جايز است از اين مسائل مهم به طور موقت ، صرف نظر كند و به مقابله با دشمن برخيزد .
سيرهء پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله نيز نشان مىدهد كه آن حضرت فقط در « غزوات » مهم و سرنوشتساز ، شخصا فرماندهى لشكر را بر عهد مىگرفت ، و در جنگهاى كوچكتر ، فرماندهاى تعيين مىفرمود و پرچم به دست او مىداد و سفارشهاى لازم را مىكرد . و اكثر جنگها ، در تاريخ اسلام به همين صورت انجام شده كه نام آن « سريه » گذارده شده است . منتها اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله در برابر او چنان گوش به فرمان بودند كه هر دستورى را بىچون و چرا ، اجرا مىكردند و احدى به خود اجازه نمىداد بگويد : « تا تو نيايى ما نمىرويم » .
هامش
( 1 ) « كتيبة » به گروهى از لشكر گفته مىشود كه به قول بعضى از ارباب لغت ، عدد آنها بين صد تا هزار نفر بوده باشد .
( 2 ) « تقلقل » ، به معنى حركت كردن از سويى به سويى است .
( 3 ) « قدح » ، به معنى چوبهء تير ، يا قطعهاى از چوب آمده است و گاه گفتهاند : چوبهء تير پيش از آن كه تراشيده شود و پيكان به آن متصل كنند ، « قدح » ناميده مىشود .
( 4 ) « جفير » ظرفى است كه در كنار اسب مىبستند و چوبهاى تير را در آن مىنهادند و در فارسى به آن « تركش » يا « تيردان » مىگفتند .
( 5 ) « فارغ » به معنى تهى و خالى است .