هرگز به راه راست موفق نشويد ، و هيچگاه ، به مقصد نرسيد « 1 » ، آيا در چنين شرايطى سزاوار است من شخصا ( براى مقابله با گروهى از اشرار و غارتگران شام ) حركت كنم ؟ ( نه ! ) در اين موقع مىبايست مردى از شما كه من از شجاعت و دلاوريش راضى باشم ( به سوى دشمن ) حركت كند » ( فقال عليه السّلام : ما بالكم ! لا سدّدتم « 2 » لرشد ! و لا هديتم لقصد ! أفي مثل هذا ينبغي لي أن أخرج ؟
و إنّما يخرج في مثل هذا رجل ممّن أرضاه من شجعانكم و ذوي بأسكم ) .
در هيچ جاى دنيا ، و در هيچ عصر و زمانى چنين نبوده كه رهبر يك قوم و رييس يك كشور ، در هر حادثهء كوچكى و در ناآرامىهاى موضعى شخصا به مقابله برخيزد . هميشه فرماندهى شجاع ، با گروهى از وفاداران را براى خاموش كردن اين گونه آتشها ، گسيل مىدارند . زيرا خالى كردن مركز حكومت ، ممكن است عوارض بسيار نامطلوبى داشته باشد .
به همين دليل امام عليه السّلام در ادامهء اين سخن ، مىفرمايد : « براى من سزاوار نيست كه لشكر و شهر و بيتالمال و جمع آورى خراج و ماليات ، و قضاوت ميان مسلمانان و نظارت بر حقوق مطالبهكنندگان را رها سازم ، و با جمعى از لشكر ، به دنبال جمع ديگرى خارج شوم ، و همچون تيرى كه در يك جعبه خالى قرار دارد ، از اين طرف ، به آن طرف بيفتم » ( و لا ينبغي لي أن أدع الجند و المصر و بيت المال و جباية الأرض ، و القضاء بين المسلمين ، و النّظر في حقوق
هامش
( 1 ) در اين كه آيا در جملهء بالا ، جملهء خبرى است و از وضع حال جمعيّت سست و بى ارادهء كوفه خبر مىدهد ، و مىگويد با راهى كه در پيش گرفتهاند ، هرگز توفيقى در زندگى نخواهند يافت ، و يا اين كه جملهء انشايى است و نوعى نفرين دربارهء آنهاست در ميان شارحان نهج البلاغه گفتگوست ولى معنى دوّم مناسبتر به نظر مىرسد .
( 2 ) « سدّدتم » در اصل از « سدّ » گرفته شده كه معنى آن معروف است و از آن جا كه سدّ بناى محكمى است « تسديد » به معنى محكم كردن و استوار نمودن آمده است .