الميّال « 1 » ؛ يأكل خضرتكم ، و يذيب شحمتكم ) .
سپس مىافزايد : « اى أبا وذحة ! بر فشارت بيفزا ! » ( و از اين مردم ناسپاس و سركش انتقام بگير ! ) ( إيه أبا وذحة ! ) « 2 » .
همهء مفسّران « نهج البلاغه » گفتهاند : « منظور از « غلام ثقيف » ، « حجّاج بن يوسف ثقفى » است كه از قبيلهء « بنى ثقيف » بود و در دوران حكومت « عبد الملك مروان » ، به عنوان والى « كوفه » انتخاب شد ، مردى بسيار سنگدل ، خونخوار ، پست و آلوده بود و « عبد الملك » مخصوصا او را براى انتقام گرفتن از مردم « كوفه » و خاموش كردن شعلههاى قيام بر ضد « بنى اميه » انتخاب كرده بود و همانگونه كه امام عليه السّلام در اين سخنش پيش بينى فرموده ، او بر هيچ كس و هيچ چيز رحم نكرد ، اموال مردم را غارت مىنمود و از خونريزى ابا نداشت و چنان مردم در زمان او تحت فشار واقع شدند كه به گفتهء امام عليه السّلام از آنها تنها استخوان و پوستى باقى ماند .
توجه داشته باشيد « خضرة » گر چه به معنى محصول باغها و زمينهاى كشاورزى است ولى در اين جا اشاره به تمام اموال است كه « حجاج » به غارت مىبرد و تعبير « و يذيب شحمتكم » ( چربى بدن شما را آب مىكند ) كنايه از فشار زيادى است كه بر مردم وارد كرد ، و چنان ضعيف شدند كه گويى تنها استخوان و پوستى از آنها باقى ماند .
و اين است عاقبت كسانى كه رهبر آگاه و بيدار و دلسوز و مهربان و عادلى
هامش
( 1 ) « ميّال » از مادّهء « ميل » به معنى انسان هوسباز است .
( 2 ) « وذحه » همانگونه كه در متن خواهد آمد به معنى پشكل يا بول گوسفند است كه به پشم او مىچسبد و همچنين به معنى سوسك آمده است ولى در بعضى كلمات « ابن ابى الحديد » آمده كه معنى دوّم در هيچ يك از لغات عرب ديده نشده ، در حالى كه مراجعه به متون لغت نشان مىدهد كه بسيارى از ارباب لغت اين معنى را جزء معانى « وذحه » ذكر كردهاند .