در برابر منجمّى كه در مورد جنگ نهروان پيشگويى منفى مىكرد ، سخت بر آشفت و پيشگويىهاى او را كه بر اساس تأثير ستارگان در سرنوشت انسانها بود ، نوعى تكذيب قرآن و بيگانگى از خداوند شمرد و در پايان خطبه ، مردم را از اين بخش از علم نجوم كه سخن از رابطهء سرنوشت انسانها با ستارگان و تأثير آنها در زندگى بشر مىگويد نهى فرمود .
در احاديث متعددى كه از ساير معصومين عليهم السّلام به ما رسيده ، نيز اين بخش از علم نجوم شديدا مورد نكوهش واقع شده و منجّم ، همرديف كاهن و ساحر و كافر شمرده شده است . از جمله در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىخوانيم : « من صدّق كاهنا أو منجّما فهو كافر بما أنزل على محمّد » كسى كه كاهن يا منجّمى را تصديق كند به چيزى كه بر محمّد صلّى اللّه عليه و آله نازل شده كفر ورزيده است » . « 1 » و احاديث فراوان ديگر .
شكّى نيست كه منجّمان قديم در مورد ارتباط ستارگان با سرنوشت انسانها عقايد مختلفى داشتند كه در شرح خطبهء 79 به طور كامل بيان گرديد و مىتوان گفت كه اين روايات ناظر به كسانى است كه تدبير اين جهان را به دست ستارگان مىپنداشتند و نوعى الوهيّت براى آنها قايل بودند . ولى اگر كسى بگويد ستارگان فقط دلالت بر وقوع چنين حوادثى ( به فرمان خدا ) دارند . چنين سخنى كفر نيست ؛ ولى دليلى بر اثبات اين دلالت وجود ندارد . آنها عوالمى براى خود دارند همان گونه كه كرهء زمين و ساكنانش براى خود عالمى دارند ؛ هيچ گونه دليل علمى تاكنون چنين رابطهاى را اثبات نكرده است ، كه مثلا طلوع و غروب فلان ستاره ، يا تقارن فلان ستاره با ستارهء ديگر ، بر بروز جنگها يا صلح و آرامش مؤثّر باشد ؛ در عين حال نمىتوان اين گونه دلالتها را به طور قطع نفى كرد ، حتّى اگر از غير معصومى
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه ، جلد 12 ، صفحهء 104 . براى آگاهى از ساير احاديثى كه در اين زمينه وارد شده به همان كتاب ، باب 24 ، از ابواب « ما يكتسب به » مراجعه فرماييد .