خطبهء 110 « 1 » و من خطبة له عليه السّلام فى اركان الدّين
در اين خطبه امام عليه السّلام از اركان اسلام سخن مىگويد .
خطبه در يك نگاه
اين خطبه در واقع از دو بخش تشكيل شده : در بخش اوّل ، امام عليه السّلام بهترين اسباب تقرّب به خدا را كه عبارت از ايمان ، جهاد ، اخلاص ، نماز و زكات و مانند آن است ، در ده عنوان بيان فرموده و فلسفهء هر كدام را در عباراتى كوتاه و بسيار پر معنا ذكر مىكند .
هامش
( 1 ) سند خطبه : به گفتهء نويسندهء « مصادر نهج البلاغه » آغاز اين خطبه : « الحمد للّه فاطر الخلق ، و خالق الأشباح » بوده و اين خطبهاى است كه در ميان اهل قبل از مرحوم سيّد رضى و بعد از او معروف و مشهور بوده و به نام خطبهء « ديباج » شناخته مىشده است . از كسانى كه قبل از « سيّد رضى » آن را نقل كرده است مرحوم « صدوق » در « من لا يحضره الفقيه » ( جلد 1 ، صفحهء 131 ) مىباشد كه آن را به صورت مسند با تفاوتهايى آورده است و همچنين در كتاب « علل الشرايع » و نيز در كتاب « تحف العقول » كه نويسندهء آن نيز قبل از « سيّد رضى » مىزيسته آمده است و در كتاب « محاسن » هم ذكر شده است . ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 238 ) .
ولى آنچه در « تحف العقول » آمده از « ألحمد للّه فاطر الخلق ، و خالق الإصباح » شروع مىشود ؛ سپس خطبه را بسيار مشروحتر از آنچه « سيّد رضى » آورده است ، بيان مىكند و معروف بودن آن را به عنوان خطبهء « ديباج » ذكر مىنمايد ( تحف العقول صفحهء 104 - 107 ) .