اگر انسان يك لحظه اين عذابهاى هولناك و شديد را در ذهن خود تصوّر كند ، كافى است كه او را از گناه باز دارد و هدف اصلى از شرح اين عذابهاى الهى نيز همين است ! مخصوصا در روايات اسلامى تأكيد شده است كه وقتى به آيات پاداشهاى شوقانگيز بهشت مىرسيد ، به آن فكر كنيد و هر زمان به آيات هولناك عذاب مىرسيد ، توقّف كنيد و در آن بينديشيد . امير مؤمنان على عليه السّلام در خطبهء « همّام » ( خطبهء 193 ) در توصيف پرهيزكاران مىفرمايد : « فإذا مرّوا بآية فيها تشويق ركنوا إليها طمعا ، و تطلّعت نفوسهم إليها شوقا ، و ظنّوا أنّها نصب أعينهم ، و إذا مرّوا بآية فيها تخويف أصغوا إليها مسامع قلوبهم ، و ظنّوا أنّ زفير جهنّم و شهيقها في أصول آذانهم ؛ پرهيزكاران هنگام تلاوت قرآن هرگاه به آيهاى برسند كه در آن تشويق باشد ، با علاقهء فراوان به آن روى آورند و روح و جانشان با شوق فراوان در آن سر مىكشد و آن را همواره نصب العين خود مىسازند و هر زمان به آيهاى برسند كه در آن تخويف باشد ، گوش دل خويش را براى شنيدن آن باز مىكنند و گويى صداى زوزهء آتش جهنّم را در اعماق گوش خود احساس مىكنند » .
نكته برنامهء عالى هدايت
بحث بسيار منظّم و منطقى و بيدارگر و هشدار دهنده كه امام در اين خطبه از آغاز تا به اينجا بيان فرموده ، راستى نسخهء هدايت و نجات انسانهاست .
نخست از اوصاف جمال و جلال خدا و قدرت عظيم و علم و احاطهء او نسبت به هر چيز از جمله اعمال بندگان و همچنين عظمت جهان هستى شروع مىكند ، تا سطح معرفت و ايمان را بالا ببرد و آمادهء پذيرش حق كند .
سپس از آفرينش اصناف ملائكه و عبادت آنها سخن مىگويد ، تا نشان دهد