بسيار شديد و درش به روى آنها بسته است ! آتشى پر هيجان كه مىخروشد و زبانه مىكشد ! شعلههايش فروزان ، و صدايش هراسانگيز است . هميشه در آن اقامت دارند و براى آزادى اسيرانش غرامتى پذيرفته نمىشود ، و زنجيرهايش گسسته نمىگردد ! مدتى براى آن سرا تعيين نشده تا پايان گيرد و سرآمدى براى آن قوم وجود ندارد ، تا به آخر رسد !
شرح و تفسير آخرين منزلگاه هستى
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه - كه در واقع آخرين مرحلهء سير انسان را بيان مىكند - اشاره به بخشى از پاداشهاى نيكوكاران و مجازاتهاى بدكاران فرموده ، چنين مىگويد : « اما اطاعت كنندگان را در جوار رحمت خويش پاداش مىدهد و در سراى جاودانى خود آنان را براى هميشه جاى مىدهد » . ( فأمّا أهل الطّاعة فأثابهم بجواره ، و خلّدهم في داره ) .
سپس ويژگىهاى اين سراى آخرت را در چند جملهء كوتاه و پر معنا بر مىشمرد و مىفرمايد : « سرايى كه اقامت كنندگانش هرگز از آن كوچ نمىكنند و حالاتشان دگرگون نمىشود ( و پيوسته مشمول نعمتهاى الهى هستند ) » . ( حيث لا يظعن « 1 » النّزّال ، و لا تتغيّر بهم الحال ) .
« ترس و وحشت به آنان روى نمىآورد و بيمارى به وجودشان نمىرسد ؛ خطرى به آنها عارض نمىگردد و سفرها ، آنها را از ديار خود بيرون نمىراند » . ( و لا تنوبهم الأفزاع « 2 » ، و لا تنالهم الأسقام ، و لا تعرض لهم الأخطار ، و لا تشخصهم « 3 » الأسفار ) .
هامش
( 1 ) « يظعن » از مادّهء « ظعن » به معناى كوچ كردن است .
( 2 ) « أفزاع » جمع « فزع » به معناى ترس و وحشت است .
( 3 ) « تشخص » از مادّهء « إشخاص » به معناى بيرون كردن از منزلى به منزل ديگر است .