« و از كانون ( سرزمين شريف ) بطحاء » . ( و سرّة البطحاء ) .
« و از چراغهاى برافروخته در تاريكى » . ( و مصابيح الظّلمة ) .
« و از چشمههاى دانش و حكمت » . ( و ينابيع الحكمة ) .
اين تشبيهات و استعارات ششگانه ، هر كدام اشاره به نكتهاى و فضيلتى از فضايل رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است .
تشبيه اوّل - به گفتهء بسيارى از شارحان نهج البلاغه - اشاره به دودمان ابراهيم عليه السّلام است كه پيامبران بزرگى از آن برخاستند و نسب والاى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نيز از طريق اسماعيل به آن پيغمبر بزرگ ( ابراهيم عليه السّلام ) مىرسد .
تشبيه دوّم ، اشاره به اين است كه : انوار معارف الهى در مشكاة وجود انبيا قرار دارد و پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله حامل اين انوار است . توجّه داشته باشيد كه « مشكاة » يا چراغ دان ، همان محفظهاى است كه در گذشته ، چراغ را در آن مىگذاشتند تا وزش باد آن را خاموش نكند . بنا بر اين ، انبيا حافظان انوار معارف الهيّهاند .
در تشبيه سوم ، با توجه به اينكه « ذؤابه » موهاى قسمت جلو سر است و « علياء » نيز به معناى بلندى است ، اشاره به اين است كه : پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نسبش به برترين خاندانهاى بشرى مىرسد كه شرف وراثت را در حدّ اعلا از آنها كسب كرده بود .
و در تشبيه چهارم ، با توجّه به اينكه « بطحاء » اشاره به بخش خاصّى از مكه است كه قبيلهء قريش ساكن آن بودند و « سرّه » به معناى ناف و كانون است و قريش برترين قبايل عرب محسوب مىشدند ، اشاره به اين است كه : پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از مركز قبيلهاى برخاسته كه اشرف قبايل آنجا محسوب مىشده ( هر چند گروهى از آنها بر اثر دنيا پرستى دعوت پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله را اجابت نكردند ، و به عنوان كفّار قريش معروف شدند ) .
پنجمين تشبيه ، اشاره به اين است كه : پيامبران و انبياى الهى چراغهاى پر نورى
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 516
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥١٦