شجرا « 1 » بالرّماح ؛ تركب أولاهم أخراهم كالإبل الهيم « 2 » المطرودة ؛ ترمى عن حياضها ؛ و تذاد « 3 » عن مواردها ! ) .
بىشكّ ، جنگ صفّين مقابلهء دو لشكر بود كه يكى از آنها بسيارى از شخصيّتهاى اسلامى را در خود جاى مىداد ؛ بعضى از صحابهء پيامبر و بعضى از فرزندان صحابه و از خاندانهاى با شخصيّت و از پيش گامان در اسلام بودند ، كه در خدمت على عليه السّلام در برابر گروهى قيام كردند كه در واقع بازماندگان دوران جاهليّت و فرومايگان و فرصت طلبان و دنيا دوستانى بودند كه با جوايز و بخششهاى بىحساب و كتاب معاويه ، به ميدان آمده بودند و در رأس آنها « عمرو بن عاص » بود كه رشوهء كلانش را كه همان حكومت مصر بود ، در برابر حضور در اين ميدان و فتنهانگيزىهاى شيطانى گرفت .
بنابر اين ، تعبيرات امام عليه السّلام دربارهء لشكر شام و لشكر كوفه هرگز جنبهء تشويق و تعارف بىمحتوا نداشته ، بلكه عين واقعيّت بود .
هامش
( 1 ) « شجر » به معناى ضربه زدن با نيزه است .
( 2 ) « هيم » جمع « أهيم » يا « هائم » به معناى انسان يا حيوانى است كه شديدا تشنه باشد .
( 3 ) « تذاد » از مادّهء « ذود » به معناى طرد كردن و عقب راندن است .