بلكه عبوديّتى توأم با ظلم و تحقير ! كه گويى زنجير بر گردن آنها نهادهاند و به هر جا مىخواهند مىكشند .
بعضى از « مفسّران نهج البلاغه » در تفسير اين جمله گفتهاند كه منظور يارى طلبيدن مردم از آنهاست نه يارى كردن مردم نسبت به آنها ( به اصطلاح « نصرة » اضافه به مفعول شده است ، نه اضافه به فاعل ؛ ) بنابر اين ، مفهوم جمله چنين مىشود كه : « اگر از آنها يارى بطلبيد همچون يارى طلبيدن غلام از ارباب ستمكار است ، نه يارى طلبيدن دوست را دوست » . ولى دو جملهء « إذا شهد أطاعه . . . » گواه معناى اوّل است .
در بيان پنجمين و آخرين فاجعه مىفرمايد : « اين حكومت ظالم و بيدادگر تا آنجا پيش مىرود كه هر كس به خدا اميدوارتر ( و نزديكتر ) است ، بيش از همه رنج و مصيبت مىبيند » . ( و حتّى يكون أعظمكم فيها عنآء أحسنكم باللّه ظنّا ) .
از يك حكومت جنايتكار و ستم پيشه و فاقد دين و اخلاق غير از اين انتظار نمىرود كه هر كس پاكتر است در آن حكومت جام بلا و مصيبت بيشترى به او مىدهند .
در پايان اصحاب و يارانش خود را در برابر حوادث دردناكى كه در پيش دارند با اين جمله دلدارى مىدهد ؛ مىفرمايد : « اگر خداوند براى شما عافيت و سلامت پيش آورد ( و از اين امواج خطرناك در امان بوديد ، اين نعمت الهى را ) بپذيريد ( و خدا را شكر گوييد ) و اگر ( طوفان حوادث شما را گرفت و ) به رنج و ناراحتى گرفتار شديد ، شكيبا باشيد ! كه « سرانجام نيك براى پرهيزكاران است ! » ( فإن أتاكم اللّه بعافية فاقبلوا ، و إن ابتليتم فاصبروا ، ف
« إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ »
.
از اين تعبير استفاده مىشود كه اگر چه در حكومت بنى اميّه اكثريت عظيم مردم در رنج و فشار و تعب بودند ، ولى گروه اندكى از امواج اين حوادث بر كنار بودند و