« عِبادٌ مُكْرَمُونَ لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ »
« 1 » .
آرى ، آنها چشم بر امر ، و گوش بر فرمان حقّ دارند و جز به اراده و مشيت او كارى نمىكنند و اين نخستين ويژگى فرشتگان است كه در اين خطبه به آن اشاره شده است و مقام عصمت و مصون بودن آنها را از گناه و خطا بيان مىدارد و در واقع بر تمام ادّعاهاى مشركان عرب و غير آنها كه براى فرشتگان مقام ربوبيّت و الوهيّت قائل بودند ، خطّ بطلان مىكشد ، و آنها را در حدّ بندگان مطيع و سر بر فرمان حقّ معرفى مىنمايد كه نه آفريدگارند و نه شريك آفريدگار در امر آفرينش .
سپس به وظيفهء ديگرى از وظايف آنها به عنوان حاملان وحى اشاره كرده ، چنين مىفرمايد : « ( گروهى از ) آنان را امين وحى خود قرار داده و به آنها براى رساندن ودايع امر و نهيش به پيامبران مأموريت داده و از ترديد و شبهات مصونيّت بخشيده است به گونهاى كه هيچ كدام از آنها از راه رضاى حقّ منحرف نمىشوند » . ( جعلهم اللّه فيما هنالك أهل الأمانة على وحيه ، و حمّلهم إلى المرسلين ودائغ أمره و نهيه ، و عصمهم من ريب الشّبهات . فما منهم زائغ « 2 » عن سبيل مرضاته ) .
گرچه در اين عبارت رساندن پيام وحى الهى را به همهء فرشتگان نسبت داده ، ولى به يقين منظور از آن ، گروهى از آنهاست همانگونه كه قرآن مجيد مىفرمايد :
« اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا »
؛ خداوند از فرشتگان رسولانى ( به سوى پيامبران ) بر مىگزيند » . « 3 » و خود آن حضرت در خطبهء اوّل نهج البلاغه نيز به اين معنا تصريح فرموده ، مىفرمايد : « و منهم أمناء على وحيه ، و ألسنة إلى رسله ؛ گروهى از آنها امناى وحى خدا و زبان ( گوياى حق ) به سوى پيامبران او هستند » . و اين تعبير معمول است كه
هامش
( 1 ) سورهء انبياء ، آيات 26 - 27 .
( 2 ) « زائغ » از مادّهء « زيغ » ( بر وزن ميل ) به معناى عدول از حقّ و انحراف و تمايل به سوى ديگر است .
( 3 ) سورهء حج ، آيهء 75 .