نشود و يا با تأخير خارج شود و در هر صورت ممكن است خطرات غير قابل جبرانى به وجود آورد .
در ششمين و هفتمين دستور مىفرمايد : « با خشم و بىاعتنايى به دشمن نظر افكنيد و به هر سو حمله كنيد و ضربه زنيد ! » ( و الحظوا الخزر ، و اطعنوا الشّزر ) « خزر » به معناى نگاه كردن با گوشهء چشم است كه معمولا به هنگام غضب و گاه به هنگام بىاعتنايى ، انسان آن را به كار مىبرد و فايدهء استفاده كردن از اين روش در ميدان جنگ ، نخست : برافروختن آتش غضب در درون است كه همراه آن ، تمام نيروهاى نهفتهء درون ، بسيج مىشود و قدرت انسان گاه چندين برابر مىشود و ديگر اين كه : با تمام چشم نگاه كردن ، دليل بر ترس و وحشت و ناتوانى است و سبب جسور شدن دشمن است .
« شزر » ( بر وزن نذر ) به معناى پراكندگى است و در ميدان جنگ ، به ضرباتى گفته مىشود كه از چپ و راست بر دشمن وارد شود و توصيهء امام عليه السّلام به انتخاب اين روش ، به خاطر آن است كه اگر جنگجويان ضربات خود را در يك سو متمركز كنند ، دشمن احساس امنيّت مىكند و از طرفهاى ديگر ضربات متقابلى وارد خواهد ساخت . به علاوه ضرباتى كه بر يك طرف وارد شود - اگر درست دقّت كنيم - با هر دو حركت فقط يك ضربه بر حريف ، وارد مىشود ، در حالى كه ضرباتى كه از دو سو وارد مىشود ، با هر حركتى يك ضربه وارد مىگردد ! اين تعبيرات موشكافانه ، نشان مىدهد كه امام عليه السّلام تا چه حدّ تجربهء جنگى داشته و سعى مىفرموده كه آنها را به لشكريان تحت فرمان خود ، منتقل سازد تا از كوچكترين برنامههايى كه مىتواند نقش مؤثّرى در پيروزى داشته باشد ، بهرهگيرى كند .
در هشتمين و نهمين دستور به دو نكتهء دقيق ديگر اشاره فرموده ، مىافزايد : « از
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٥