دستورات و حلال و حرام اوست ، كه هر گونه كوتاهى در حفظ آن كتاب و اين حقوق ، مسئوليّت عظيم الهى را در پى دارد « 1 » .
سپس به بيان دليلى براى اين هشدار مهم پرداخته ، مىفرمايد : « اين به دليل آن است كه خداوند شما را عبث و بيهوده نيافريده ، و مهمل نگذاشته ، و در جهل و نابينايى رها ننموده است ، بلكه وظايف شما را دقيقا تعيين فرموده و اعمال شما را مىداند و سرآمد عمرتان را مقرّر داشته است ! » ( فإنّ اللّه سبحانه لم يخلقكم عبثا ، و لم يترككم سدى « 2 » ، و لم يدعكم في جهالة و لا عمى ، قد سمّى آثاركم ، و علم أعمالكم ، و كتب آجالكم ) .
در واقع در هر يك از اين شش جملهء كوتاه كه مجموعا دليلى براى هشدار پيش است ، معنا و مفهوم آموزندهاى نهفته است كه آيات قرآنى نيز شاهد و گواه آن است .
نخست ، اشاره به هدفدار بودن آفرينش انسان مىكند .
سپس ، از وجود برنامه براى زندگى انسان ، سخن به ميان آمده است .
در مرحلهء سوّم ، از وجود رهبران و اسباب علم و آگاهى به انسانها سخن مىگويد .
در مرحلهء چهارم ، بحث از تبيين وظايف آنهاست .
در جملهء پنجم ، از علم خدا به اعمال بشر ، پرده برمىدارد .
و در جملهء ششم ، سخن از محدود بودن عمر انسان و پايانپذيرى آن است .
بديهى است ، اگر انسان به اين امور توجّه كند و با تمام وجودش آنها را باور داشته باشد ، در حفظ « كتاب اللّه » و « ودايع و احكام الهى » تا آنجا كه توان دارد ، خواهد كوشيد .
به هر حال ، مهم آن است انسان هدف آفرينش خويش را دريابد و از امكاناتى كه خداوند در اختيار او قرار داده است ، بهره بگيرد و خدا را در همه حال حاضر و ناظر
هامش
( 1 ) ضمير « كتابه » و « حقوقه » هر دو به « اللّه » باز مىگردد و اينكه بعضى احتمال دادهاند ، ضمير « حقوقه » به « كتابه » برگردد ، مناسب سياق كلام نيست .
( 2 ) « سدى » ( بر وزن شما ) به معناى مهمل و بيهوده و بىهدف است . اين واژه در مورد شترى كه بدون ساربان رها شده و در هر جا مىچرد نيز ، به كار مىرود .