شرح و تفسير
عبرت بياموزيد و پند گيريد !
امام عليه السّلام در ادامهء سخن ، دست مخاطبان را گرفته و همراه خود به گذشتهء تاريخ و حوادث عبرتآميز زندگى بشر برده و سرنوشت خودشان را در آينهء تاريخ به آنها نشان مىدهد ، مىفرمايد : « اى بندگان خدا ! از درسهاى سودمند عبرتآميز ، پند بگيريد ! » ( فاتّعظوا عباد اللّه بالعبر النّوافع ) .
قدرتمندان تاريخ ، كبكبهء پادشاهان بزرگ ، ثروت عظيم ثروتمندان پيشين و زندگى پر ناز و نعمت آنها را به خاطر بياوريد ! كه چگونه « از نسيمى دفتر ايّام بر هم خورد » و « ورق برگردانى ليل و نهار » طومار زندگانى آنها را در هم پيچيد ، چنان كه از قصرهاى مجلّل آنها ، جز ويرانهاى ، و از اندام پر قدرت آنها ، جز استخوان پوسيدهاى باقى نماند ، همگى رفتند و فراموش شدند ! در هشدار ديگرى مىافزايد : « از آيات روشن الهى ( در تكوين و تشريع ) عبرت بياموزيد ! ( آياتى كه در پهنهء آفرينش و آياتى كه در كتب آسمانى انبيا است ) . » ( و اعتبروا بالآي السّواطع « 1 » ) .
در سومين هشدار مىفرمايد : « انذارهاى رسا و گوياى الهى را پذيرا شويد ! » ( و ازدجروا بالنّذر البوالغ ) .
همان انذارهايى كه با تعبيرات تكان دهنده ، در جاى جاى قرآن مجيد آمده است . گاه عذابهاى در هم كوبندهاى را كه بر اقوام سركش و ستمگر پيشين نازل شد ، شرح مىدهم و گاه از مجازاتهاى دردناك آخرت سخن مىگويد و گاه انسانها را به تفكّر و انديشه در سرنوشت خود وامىدارد و از گناهان و معاصى بر حذر مىنمايد .
هامش
( 1 ) « سواطع » جمع « ساطعه » به معناى نور گسترده است . اين واژه در مورد امور معنوى مانند آيات درخشندهء قرآن مجيد ، يا شخصيّتهاى برجسته جهان اسلام نيز ، به كار مىرود .