قلب او را به خود مشغول ساخته و خوف الهى جسمش را خسته كرده ، شبزندهدارى ، خواب را از چشمش ربوده ، اميد به رحمت پروردگار ، او را به تشنگى روزهء ايّام گرم ( تابستان ) واداشته ، و زهد در دنيا خواهشهاى نفسانى را از او گرفته است ، همان پرهيزگارى كه ذكر خدا به سرعت بر زبانش جارى شده و ترس ( از خدا ) را براى ايمنى رستاخيز از پيش فرستاده است ، جاذبههاى ( انحرافى و شيطانى ) را از جادهء خويش كنار زده و در بهترين و مستقيمترين راههايى كه او را به روش مطلوب ( جهت رسيدن به رضاى خدا ) مىرساند ، گام برداشته ، و وسوسهها و فريبها هرگز او را نفريفته ، و امور مشكوك بر او پنهان نمانده است ( و به كمك نور تقوا ، حق را از باطل تشخيص داده است ) با مژدهء ( بهشت ) و زندگى آسوده ، در ميان نعمتها ، در بهترين جايگاه و ايمنترين روزها ، شاد و مسرور است ، اين در حالى است كه از گذرگاه دنياى زودگذر ، با روشى پسنديده عبور كرده و توشهء آخرت را توأم با سعادت از پيش فرستاده است ، همان پرهيزگارى كه از ترس ( آن روز ، به عمل صالح ) مبادرت ورزيده و در مهلت ( زندگى ) با سرعت مشغول ( بندگى ) بوده و نسبت به آنچه مطلوب ( پروردگار ) است ، رغبت كامل داشته و از آنچه بايد بگريزد دورى كرده است ، امروز مراقب فرداى خويش است و براى آيندهء خود پيشبينى لازم را نموده است .
همان بس كه بهشت ، پاداش و عطيهء ( پرهيزگاران ) باشد ! و همان بس كه آتش دوزخ ، كيفر ( بدكاران و بىتقوايان ) باشد و كافى است كه خداوند انتقام گيرنده ( از اينها ) و يارى كنندهء ( آنها ) و قرآن مدافع ( نيكوكاران ) و دشمن ( بدكاران ) باشد !
شرح و تفسير
گذرگاههاى هولناكى كه در پيش داريم
در اين بخش از اين خطبهء « غرّاء » امام عليه السّلام به سراغ بعضى از مواقف آخرت و گذرگاههاى خطرناك آن مىرود و از آن پلى به سوى اين دنيا زده ، مردم را براى