گوش همه مىرساند ، مىگويد : « كجا هستند آنهايى كه به خاطر خدا يكديگر را دوست مىداشتند ؟ » در اين هنگام گروهى از مردم برمىخيزند ، به آنها خطاب مىشود : « برويد به سوى بهشت بدون حساب ! » « 1 » .
شبيه همين معنا دربارهء صابران « 2 » و پيشگامان در ايمان به اطاعت خدا « 3 » نيز آمده است .
در مقابل آنها گروهى هستند كه بدون حساب وارد دوزخ مىشوند ، زيرا آنقدر آلودهاند كه نيازى به حساب ندارند ! از جمله در حديثى از امام صادق عليه السّلام مىخوانيم :
« ثلاثة يدخلهم اللّه النّار به غير حساب : إمام جائر و تاجر كذوب و شيخ زان
، سه گروهند كه خداوند آنها را بدون حساب وارد دوزخ مىكند : پيشوايان ستمگر و تاجران دروغگو ( كه با دروغ و توطئه خود ، خون محرومان را مىمكند ) و پيرمردان زناكار » . « 4 » در ديگر روايات گروههاى ديگرى نيز در اين زمره ، ذكر شدهاند .
بديهى است كه هم اين گروه و هم گروههايى كه بدون حساب وارد بهشت مىشوند ، كسانى هستند كه آنقدر در طريق معصيت ، يا طاعت قدم برداشته و در ناپاكى و يا در مسير پاكى گام نهادهاند به گونهاى كه وجودشان يكپارچه نور ، يا ظلمت است و با چنين شرايطى نياز به حساب ندارند و در واقع استثنايى هستند بر مسألهء عموميّت حساب كه در آغاز بحث به آن اشاره شد .
هامش
( 1 ) كافى ، جلد 2 ، صفحهء 126 .
( 2 ) بحارالانوار ، جلد 79 ، صفحهء 138 .
( 3 ) كنز العمّال ، شمارهء 3031 .
( 4 ) خصال صدوق ، صفحهء 80 . ( باب ثلاثه ، نخستين حديث ) .