2 - ترويج عقيدهء جبر در ميان مسلمانان از معاويه نقل شده كه مىگفت : « عمل و كوشش هيچ نفعى ندارد ، چون همه كارها به دست خداوند است » . « 1 » اين سخن معاويه نه از روى اعتقاد ، بلكه براى تحميل خلافت خود بر مردم بود ، چنان كه از او نقل شده كه مىگفت : « هذه الخلافة أمر من أمر اللّه و قضاء من قضاء اللّه ، خلافت من يكى از فرمانهاى خدا است و از قضا و قدر پروردگار مىباشد » . « 2 » « زياد بن ابيه » حاكم معاويه در « بصره » و « كوفه » ضمن خطبهء معروف خود گفت :
« اى مردم ! ما مدير و مدافع شما هستيم و شما را با سلطنتى كه خداوند به ما داده اداره مىكنيم » . « 3 » 3 - به شهادت رساندن پيشوايان و شخصيتهاى بزرگ اسلامى همچون امام حسن عليه السّلام و امام حسين عليه السّلام و زيد بن على بن الحسين عليه السّلام و حجر بن عدى .
4 - تخريب كعبهء معظّمه و مسجد الحرام در زمان يزيد به وسيله منجنيق .
5 - سلب امنيّت از مردم .
در زمان ولايت « زياد بن ابيه » پدر « عبيداللّه » در « عراق » مثلى رايج شد به اين مضمون : « أنج سعد فقد هلك سعيد ، يعنى به سعد مىگفتند مواظب خودت باش كه سعيد را كشتند ! » اشاره به اين كه بدون تحقيق و با كمترين بهانهاى ، خون بيگناهان را مىريختند . « 4 » 6 - شكنجه و تحقير امّت اسلامى .
يكى از نشانههاى اين تحقير ، داغ نهادن بر صورت و گردن برخى از شيعيان بود ،
هامش
( 1 ) حياة الصحابة ، جلد 3 ، صفحهء 529 ، به نقل از تاريخ سياسى اسلام ، جلد 2 صفحهء 410 .
( 2 ) مختصر تاريخ دمشق ، جلد 9 ، صفحهء 85 .
( 3 ) تاريخ طبرى ، جلد 5 ، صفحهء 220 ، به نقل از تاريخ سياسى اسلام ، جلد 2 ، صفحهء 410 .
( 4 ) به نقل از : حسين نفس مطمئنّه ، صفحهء 10 .