خطبهء 73 « 1 » و من كلام له عليه السّلام قاله لمروان بن الحكم بالبصرة
قالوا : أخذ مروان بن الحكم أسيرا يوم الجمل ، فاستشفع الحسن و الحسين عليهما السّلام الى أمير المؤمنين عليه السّلام ، فكلّماه فيه ، فخلّى سبيله فقالا له : يبايعك يا اميرالمؤمنين ؟ فقال عليه السّلام . . .
اين سخن را على عليه السّلام به مروان حكم در بصره فرمود .
راويان اخبار ، چنين نقل كردهاند كه « مروان بن حكم » روز جنگ جمل اسير شد ( و او را خدمت على عليه السّلام آوردند ) از امام حسن و امام حسين عليهما السّلام شفاعت خواست و
هامش
( 1 ) سند خطبه : نويسندهء كتاب « مصادر نهج البلاغه » مىگويد : بخشى از اين سخن را قبل از « سيّد رضى » « ابن سعد » در كتاب « طبقات » در جلد اوّل در شرح حال مروان آورده است ، همچنين « بلاذرى » در « أنساب الأشراف » در شرح حال « امير مؤمنان على » عليه السّلام . و از كسانى كه بعد از « سيّد رضى » آن را در كتاب خود آوردهاند « زمخشرى » در « ربيع الابرار » و « سبط بن جوزى » در « تذكرة الخواصّ » است كه با تفاوت مختصرى آن را ذكر كردهاند . قابل توجّه اين كه « ابن ابى الحديد » در جلد ششم نهج البلاغه ، صفحهء 146 تصريح مىكند كه اين خبر از طرق زيادى نقل شده و اضافههايى ذكر مىكند كه مرحوم « سيّد رضى » آنها را در نهج البلاغه نياورده است ، اين سخن از يك سو دلالت دارد كه اين كلام به طور متواتر از آن حضرت نقل شده و از سوى ديگر نشان مىدهد كه منابع موجود نزد ابن ابى الحديد در اين زمينه منابعى اضافه بر « نهج البلاغه » بوده است ( مصادر نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 72 ) .