دستور روشنى درباره مبارزهء مسلّحانه با آنان بعد از خودش بيان مىفرمايد و مىگويد : « بعد از من با خوارج نبرد نكنيد ( و لبهء تيز حملات خود را متوجّه حكومت ظالمانه و ويرانگر بنى اميّه كنيد ! ) » ( لا تقاتلوا الخوارج بعدي ) با توجّه به اينكه بخش قابل ملاحظهاى از زندگى امام عليه السّلام در مبارزهء با آنان گذشت ، مخصوصا در نهروان ضربات بسيار قاطع و كوبندهاى بر پايههاى آنان وارد ساخت ، و دشمنان سرسخت امام عليه السّلام را خوارج تشكيل مىدادند ، و مىدانيم كه شهادت امام عليه السّلام به دست همانها صورت گرفت ، با اين همه دستور ترك مبارزه با آنان ، سؤال برانگيز است از اينرو امام عليه السّلام در ادامه اين سخن به ذكر دليل روشنى پرداخته و مىفرمايد : « زيرا كسى كه در جستجوى حق بوده و خطا كرده ، همانند آن كس كه طالب باطل بوده و آن را به دست آورده است نمىباشد » ! ( فليس من طلب الحقّ فأخطأه كمن طلب الباطل فأدركه ) همان گونه كه مرحوم « سيّد رضى » با جملهء : « يعني معاوية و أصحابه » اشاره كرده است ، منظور امام عليه السّلام معاويه و ياران او است . به اين ترتيب به اصحابش توصيه مىكند به جاى اينكه در دو جبهه مبارزه كنند ، مبارزهء خود را منحصرا متوجّه غاصبان بنى اميّه و غارتگران شام سازند .
بىشك ياران امام عليه السّلام بعد از او مانند آن حضرت نبودند ، و توان مبارزه در دو جبهه را نداشتند ، و امام عليه السّلام با اين دستور حساب شده ، به آنها توصيه مىكند كه نيروى خود را پخش نكنند و در آن واحد با دو دشمن وارد مبارزه نشوند ، به ويژه آنكه « خوارج » با حكومت شام ، سخت مخالف بودند و ممكن بود در يك جبهه همراه مؤمنان راستين ، با شاميان وارد جنگ شوند ، از همه اينها گذشته « خوارج » در مركز حكومت « امير مؤمنان عليه السّلام » قرار داشتند و به آسانى مىتوانستند مركز را ناامن كنند . مجموعهء اين جهات سه گانه سبب شد كه امام عليه السّلام اين دستور حساب شده را نسبت به دوران بعد از خودش ، به يارانش بدهد .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 16
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦