ولى گاه انگشت روى خصوصيات و جزئيات و عدد گذارده مىشود ، مانند آنچه در سخن بالا آمده است ، اين گونه امور جز از طريق علم پروردگار كه به پيامبرش آموخته و پيامبر آن را در اختيار على عليه السّلام قرار داده امكان پذير نيست بىشك هيچ انسانى بدون امداد الهى قادر بر درك چنين امورى قبل از وقوعش نيست و هر جا چنين امرى يافت شود معجزهء الهى خواهد بود .
سپس به سخنى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اشاره مىكند كه خطاب به على عليه السّلام فرمود :
« و الّذى نفسى بيده لو لا انّى اشفق ان يقول طوائف من امّتي فيك ما قالت النّصارى فى ابن مريم لقلت اليوم فيك مقالا لا تمرّ بملأ من النّاس الّا أخذوا التّراب من تحت قدميك للبركة » « قسم به كسى كه جانم در دست قدرت او است اگر نمىترسيدم از اين كه گروههايى از امّت من در بارهء تو همان را بگويند كه مسيحيان در بارهء عيسى بن مريم گفتند ، امروز در بارهء تو سخنى مىگفتم كه از هيچ كجا نگذرى مگر اين كه مردم خاك زير پاى تو را براى تبرّك بردارند » . « 1 » مرحوم سيد رضى در پايان اين خطبه مىفرمايد : « يعنى « بالنطفة » ماء النهر ، و هى افصح كناية عن الماء و إن كان كثيرا جمّا و قد اشرنا الى ذلك فيما تقدم عند مضىّ ما اشبهه » « منظور امام از نطفه ( در كلام بالا ) آب نهر است و اين فصيحترين كنايهاى است كه در بارهء آب گفته مىشود هر چند آب فراوان و بسيار بوده باشد و نيز ما به اين سخن در گذشته ( خطبهء 48 ) ، هنگامى كه شبيه اين سخن مطرح بود اشاره كرديم .
نكته آيا آگاهى بر غيب ممكن است ؟
شك نيست كه پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و امامان معصوم عليهم السّلام كرارا از امور پنهانى مربوط به حال يا آينده خبر دادهاند ، و به تعبير ديگر داراى علم غيب بودند ، قرآن
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، جلد 5 ، صفحهء 4 .