بر آب نطفهء انسان يا ساير جانداران به خاطر آن است كه اين آب در واقع عصارهء بدن و خالصترين ترشّحى است كه در وجود انسان ديده مىشود .
به هر حال اين واژه در كلام مورد بحث اشاره به نهرى است كه از كنار نهروان عبور مىكرد و ظاهرا يكى از شاخههاى دجله بوده است و با توجه به تفاوتى كه در بين آب فرات و دجله است كه فرات غالبا گل آلود و دجله غالبا صاف است تعبير بالا مىتواند اشاره به اين نكته بوده باشد .
و در پيشگويى دوم مىفرمايد : « به خدا سوگند از آنها ده نفر نجات نخواهد يافت و از شما ده نفر كشته نخواهد شد » ! ( و اللّه لا يفلت « 1 » منهم عشرة و لا يهلك منكم عشرة ) .
اين پيشگويى با اين صراحت و قاطعيت آميخته با قسم به خوبى نشان مىدهد كه قلب مولى با جاى ديگرى ارتباط داشته و آگاهىهاى خود را از آنجا مىگرفته است كه در برابر مردم با اين وضوح و صراحت از حادثهء قريب الوقوعى كه به هيچ وجه قابل پيشبينى نيست خبر مىدهد .
مورّخان نوشتهاند هنگامى كه خوارج كشته شدند مسلّم شد كه نه نفر از آنها از مرگ نجات يافته و فرار كردهاند و همين نه نفر در بلاد اسلام پراكنده شدند ، دو نفر به سوى عمان رفتند و دو نفر به كرمان و دو نفر به سيستان و دو نفر به جزيره « 2 » و يك نفر به تلّ موزون ( در خوزستان ) و همانها بودند كه گروههايى از ناآگاهان لجوج را دور خود جمع كردند و پايهء فتنههايى را نهادند و از ياران امام امير المؤمنين عليه السّلام در اين جنگ هشت نفر به شهادت رسيدند .
ابن ابى الحديد در ذيل اين سخن مىگويد پيشگويىها و اخبار غيبيه بر دو گونه است بعضى به صورت كلّى و مبهم ادا مىشود كه نمىتواند بيانگر معجزهاى باشد ،
هامش
( 1 ) « يفلت » از مادهء « إفلات » به معنى خلاصى يافتن و خلاص كردن ، هر دو آمده است . بعضى نيز گفتهاند به معنى خلاصى يافتن با سرعت است .
( 2 ) « جزيره » نامى است كه گاه به تمام بخشهايى كه در ميان رود دجله و فرات در عراق قرار گرفته اطلاق مىشده ، و گاه به معنى بخشى از شهر اهواز آمده است كه در ميان دو شاخهء رود كارون قرار دارد و تعبير بالا ظاهرا اشاره به معنى دوم است .