روى كار آمده بودند در بى خبرى كامل قرار دهد . به علاوه بعضى از صحابه را تطميع كرده بود تا احاديثى در نكوهش على عليه السّلام جعل كنند و به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نسبت دهد .
ابن ابى الحديد از استاد خود « ابو جعفر اسكافى » چنين نقل مىكند كه « معاويه » جمعى از صحابه و گروهى از تابعين را وادار كرده بود كه روايات زشتى در بارهء على عليه السّلام جعل كنند كه نتيجهاش بد گويى مردم و بيزارى جستن آنها باشد و براى آنها جايزههاى مهمى قرار داده بود ، آنها نيز احاديثى جعل كردند كه معاويه را راضى كرد . يكى از آنها ابو هريره و ديگرى « عمرو بن عاص » و « مغيرة بن شعبه » بود و از گروه تابعين « عروة بن زبير » .
به همين دليل « ابو جعفر اسكافى » مىافزايد احاديث « ابو هريره » نزد اساتيد ما قابل قبول نيست و از عمر نقل مىكند كه او را با تازيانه زد و گفت تو احاديث فراوانى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل مىكنى ( در حالى كه مدت كوتاهى نزد آن حضرت بودهاى ) بنا بر اين معلوم مىشود كه دروغ بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىبندى . « 1 »
4 - تقيّه ، سپر دفاعى در مقابل دشمن
بعضى از شارحان نهج البلاغة در اينجا به مناسبت خطبهء بالا بحث تقيّه و مشروعيّت آن را پيش كشيدهاند ، گر چه اين يك مسألهء پر اهميت و دامنه دارى است ولى لازم است در اينجا بحث فشردهاى در بارهء آن داشته باشيم و شرح آن را به موارد مناسب ديگر موكول كنيم .
« تقيّه » در لغت به معنى خويشتندارى يا پرهيز از چيزى است و در اصطلاح تعاريف مختلفى براى آن ذكر كردهاند كه از همه روشنتر اين است كه گفته شود : تقيّه عبارت است از پنهان نمودن اعتقادات يا اعمال دينى به خاطر ترس از ضرر يا مصلحتى از مصالح ديگر ، از جمله حفظ وحدت و پرهيز از هر گونه اختلاف در
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد ، جلد 4 ، صفحه 63 و 67 - براى آگاهى بيشتر بر چگونگى احاديث ابو هريره و جعليات او مىتوانيد به كتاب « ابو هريرة » تأليف علّامه محقّق « سيد شرف الدّين » مراجعه كنيد .