باز داشته و در مقابل ، آنان دستهاى بسيارى از كمك كردن به او ، باز مىدارند ، « و من يقبض يده عن عشيرته ، فإنّما تقبض منه عنهم يد واحدة و تقبض منهم عنه أيد كثيرة » .
هيچ عاقلى ، دست به چنين كارى نمىزند و حاضر نمىشود كه سود بزرگى را از خود ، به خاطر از دست دادن منافع كوچكى ، دور كند .
حضرت در سومين و آخرين تعبير به نكتهء ديگرى اشاره كرده ، مىفرمايد :
آن كس كه نسبت به بستگانش متواضع و نرمخو و پر محبّت باشد ، دوستى آنان را براى خود هميشگى خواهد ساخت ، ( و من تلن حاشيته يستدم من قومه المودّة ) .
بسيار ديدهايم كه از ميان يك فاميل يا قبيله ، فرد يا افرادى ، متمكّن مىشوند و به خاطر تكبّر و بخل ، از همهء بستگان خود فاصله مىگيرند و دوستان ديروزشان ، مبدّل به دشمنان امروز مىشوند ، در حالى كه اگر به شكرانهء دين نعمتها ، فروتنى و سخاوت را در برنامهء خود قرار مىدادند ، نه تنها از محبتشان كاسته نمىشد ، بلكه فزونى مىيافت .
اين موضوع ، قابل توجّه است كه تعبير به « حاشيه » در جملهء بالا ، تاب دو معنا را دارد : نخست اين كه اشاره به صفات و روحيات خود انسان باشد - كه در تفسير بالا آمد - و ديگر اين كه اشاره به اطرافيان و كارگزاران بوده باشد . بنا بر اين ، تفسير مفهوم جمله ، چنين مىشود كه كسى كه اطرافيان او ، نسبت به مردم ، خوش برخورد و متواضع و پر محبّتاند ، دوستى اقوام دور و نزديكش را ، همواره ، به او جلب مىكنند .
بسيار ديدهايم كسانى ، خودشان ، آدمهاى خوبى هستند ، ولى بر اثر خشونت اطرافيان و سوء برخوردشان با مردم ، همه ، از اطرافشان پراكنده شدهاند .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 65
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٥