خطبهء پنجاه و پنجم « 1 » « و قد استبطأ اصحابه إذنه لهم فى القتال بصفّين »
« اين خطبه را امام عليه السّلام در حالى ايراد فرمود كه يارانش در صفّين از تأخير فرمان جنگ ناراحت بودند » .
خطبه در يك نگاه
تناسب مضمون اين خطبه با خطبهء قبل ، نشان مىدهد كه هر دو بخشى از يك خطبه بوده و يا در زمانى نزديك به هم ايراد شدهاند .
« ابن ابى الحديد » در شرح نهج البلاغه خود در ذيل اين خطبه مىنويسد :
هنگامى كه امير مؤمنان على عليه السّلام شريعهء فرات را در اختيار گرفت و بزرگوارانه اجازه داد كه شاميان نيز از آن استفاده كنند تا شايد اين محبّت و لطف و اجراى عدالت سبب شود كه آنها تحت تأثير قرار گرفته راه جنگ را رها كنند و به سوى صلح و پيوستن به امام عليه السّلام بيايند ، چند روزى گذشت كه سكوت بر دو لشكر حاكم بود ، نه امام عليه السّلام رسولى به سوى معاويه مىفرستاد و نه از سوى معاويه كسى خدمت امام عليه السّلام مىآمد و اين امر سبب شد كه اهل عراق از تأخير فرمان جنگ با شاميان ناراحت شوند ، لذا خدمت امام عليه السّلام آمدند و عرض كردند : فرزندان و همسران خود
هامش
( 1 ) سند خطبه : در « مصادر نهج البلاغه » سند خاصى براى اين خطبه بيان نشده است ، ولى « ابن ابى الحديد » در ذيل اين خطبه به عنوان گوشهاى از اخبار روز صفّين سخنى دارد كه نشان مىدهد آنچه سيد رضى در اينجا آورده ، به صورتهاى ديگرى كه در معنى با آن هماهنگ است در تواريخ آمده است . ( شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد - جلد 4 - صفحهء 13 )