خدا تلاش كنيد ( آرامش را در شب و تلاش را در روز قرار داد ) شايد شكر نعمتهاى او را به جا آوريد . « 1 » اين معنى در آيات متعدّد ديگرى از قرآن نيز وارد شده و آزمايشهاى علمى نيز نشان داده است كه بيدارى در شب و خواب در روز ضربه شديدى بر سلامت انسان مخصوصا از نظر روانى وارد مىكند .
فايدهء طلوع و غروب ستارگان نيز بر كسى پوشيده نيست ، چرا كه تنظيم اوقات ، و پيدا كردن راه به سوى مقصود در درياها و صحراها ، به وسيلهء ستارگان حاصل مىشود همان گونه كه در سورهء انعام مىخوانيم :
« وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ »
، « او كسى است كه ستارگان را براى شما قرار داد تا در تاريكىهاى بيابان و دريا به وسيلهء آنها راه را بيابيد » « 2 » .
و در جاى ديگر مىفرمايد :
« وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ »
، « 3 » آنها به وسيله ستارگان هدايت مىشوند .
آرى در آن روز كه وسايل راهيابى كنونى اختراع نشده بود مطمئنترين وسيله براى كسانى كه از بيابانهاى بىنشانه و درياها عبور مىكردند ، در روزها طلوع و غروب آفتاب بود ، و در شبها ستارگان و به همين دليل راهيان برّ و بحر ، فرد يا افراد آگاهى را از وضع نجوم همراه با خود داشتند ، تا در بيابان و دريا راه را گم نكنند و اين كه در روايات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اهل بيت عصمت به « نجوم » تشبيه شدهاند ، نيز به خاطر همين است كه مردم به بركت آنها راه مستقيم حق را پيدا مىكنند ، و از بيراههها در امان خواهند بود .
تكيهء امام عليه السّلام در ميان همهء نعمتها بر تاريكى شب و طلوع و غروب ستارگان ممكن است مشتمل بر اين پيام نيز باشد كه با قيام شاميان خونخوار بر ضد حكومت امام عليه السّلام دوران تاريكى براى مسلمانان فرا رسيد ، و راه نجات در آن زمان تنها ستاره فروزان ولايت بود .
سپس امام عليه السّلام به بخش ديگرى از اين ستايش پرداخته مىفرمايد : « حمد
هامش
( 1 ) سورهء قصص ، آيهء 73 .
( 2 ) سورهء انعام ، آيهء 97 .
( 3 ) سورهء نحل ، آيهء 16 .