خطبهء چهل و هشتم « 1 » عند المسير إلى الشام ، قيل : إنّه خطب بها و هو بالنخيلة خارجا من الكوفة الى صفين
. گفته مىشود امام اين خطبه را هنگامى ايراد كرد كه در « نخيله » ( لشكرگاه نزديك كوفه ) بود و عزم ميدان صفّين را داشت .
خطبه در يك نگاه
اين خطبه در واقع داراى دو بخش است : بخش اوّل طبق معمول بسيارى از خطبهها ، حمد و ثناى الهى است در برابر نعمتهاى بىپايانش كه به بندگانش ارزانى داشته است ، و امام عليه السّلام با تعبيراتى بسيار زيبا و روح پرور از آنها ياد مىكند ، و خدا را به خاطر آنها مىستايد .
در بخش دوم لشكريان خود را از برنامهاى كه در پيش دارند آگاه مىسازد ، و مسيرشان را به آنها نشان مىدهد كه از كجا بايد بگذرند تا به مقدمهء لشكر كه از پيش فرستاده شده است بپيوندند .
سپس قبايلى را كه در اطراف دجله زندگى مىكنند بسيج نموده و به همراهى هم
هامش
( 1 ) سند خطبه : همانطور كه در بالا اشاره شد خطبه ناظر به يك سلسله دستورات جنگى است كه امام عليه السّلام براى آماده ساختن لشكر خود صادر فرمود ، در حالى كه در منزلگاه نخيله در خارج كوفه ، عازم صفّين بود . در كتاب مصادر نهج البلاغة آمده است كه حضرت اين خطبه را در 25 شوال سال 37 هجرى هنگام عزيمت به صفّين ايراد فرمود ، سپس مىافزايد : « گروهى از تاريخ نويسان و ارباب سير ( طبق نقل ابن ابى الحديد ) آن را در كتب خود نقل كردهاند از جمله نويسندهء كتاب صفّين « نصر بن مزاحم » است كه آن را با مقدارى تفاوت ذكر كرده است . ( مصادر نهج البلاغة ، جلد 2 ، صفحهء 16 )