خطبهء چهل و پنجم « 1 » و هو بعض خطبة طويلة خطبها يوم الفطر ، و فيها يحمد اللّه و يذمّ الدّنيا
. اين قسمتى از يك خطبهء طولانى است كه امام عليه السّلام روز عيد فطر براى مردم بيان كرد ، و در آن خداوند را ستايش مىكند و دنيا پرستى را نكوهش مىفرمايد .
خطبه در يك نگاه
اين خطبه در واقع از دو بخش تشكيل شده ، بخشى از آن حمد و ثناى الهى است ، و بخش ديگرى مذمّت دنيا ، و هشدار به مردم براى تهيهء زاد و توشهء آخرت است ، و به نظر مىرسد كه بخشهاى قابل ملاحظهاى از اين خطبهء طولانى در كلام رضى نيامده است ، به همين دليل پيوند روشنى در ميان دو بخش خطبه ديده نمىشود ، ولى هر دو بخش در عين فشردگى بسيار پر معنى و هشدار دهنده است .
هامش
( 1 ) سند خطبه : بسيارى از شارحان و مفسران نهج البلاغة گفتهاند كه اين خطبه و خطبهء 28 هر دو ، بخشهايى از يك خطبه هستند كه مرحوم سيد رضى بخشى از آن را در خطبهء 28 و بخشى از آن را در اينجا آورده است ( و بخش سومى را رها نموده ) و اين مطلب بار ديگر اين حقيقت را نشان مىدهد كه بناى سيد رضى در نهج البلاغة بر ذكر تمام خطبههاى مولى على عليه السّلام نبوده است ، بلكه هدفش گلچين كردن و ذكر بخشهايى بوده كه در نظر او جامعيت و جذابيت بيشترى داشته است ، به هر حال اين خطبه را مرحوم صدوق قبل از سيد رضى به طور كامل در كتاب « من لا يحضر الفقيه » آورده است ، و همچنين مرحوم شيخ طوسى ( بعد از سيد رضى ) در « مصباح المتهجّد » ( مصادر نهج البلاغة ، جلد 2 ، صفحهء 10 - 11 ) .