در بخش سوم از اين خطبه ، به پارهاى از مسائل مهم اجتماعى ، از جمله استحكام بخشيدن به پيوندهاى خويشاوندى و تعاون و همكارى در ميان خويشاوندان و اهل يك قبيله ، براى مبارزهء با مشكلات هم ، اشاره مىفرمايد و روى اين مسأله تأكيد مىكند كه انسان ، نبايد خويشاوندان و نزديكان خود را با بخل و امساك از دست دهد ، چرا كه در مشكلات ، تنها مىماند و گرفتار زيانهاى غير قابل جبرانى خواهد شد .
شرح و تفسير
تسليم و رضا در برابر خواست خدا
در اين خطبه ، امام عليه السّلام اشاره به مسألهء مهمّى مىكند كه تأثير عميقى در تهذيب نفوس و آرامش فرد و جامعه دارد و آن اين است كه بى شك ، زندگى اجتماعى بشر ، منشأ بركات عظيمى است ، به طورى كه مىتوان گفت قسمت عمدهء پيروزىهاى مهمى كه در مسائل علمى و صنعتى و اجتماعى و غير آن ، نصيب انسانها شده ، در پرتو همين زندگى اجتماعى است . در كنار اين بركات ، مشكلات مهمّى نيز وجود دارد كه اگر حل نشود ، ممكن است تمام آثار مثبت را بر باد دهد .
از جمله اين كه در ميان انسانها ، به هر دليل ، تفاوتهايى از نظر استعداد و شرايط جسمى و روحى و فردى و اجتماعى وجود دارد و همينها منشأ تفاوتهاى زيادى در امكانات مادى و مالى مىگردد . اين جا است كه افراد عقب مانده ، گرفتار واكنشهاى گوناگون منفى مىشوند و يا سعى مىكنند كه خود را به آب و آتش بزنند و از حلال و حرام چشم بپوشند و در مسابقهاى كه پايانش معلوم نيست ، با افراد پيشرو در جهات مادى ، شركت كنند و يا به كلّى مأيوس شده و دست از فعّاليت بردارند و به انزوا كشيده شوند و يا آتش حسد ، در دل آنها زبانه بكشد و نسبت به گروه نخست گرفتار كينه و انتقام جويى شوند .
از سوى ديگر ، گروهى كه بهرهء زيادى دارند ، آنها نيز ممكن است به خود بينى و خود بزرگ نگرى و كبر و غرور و طغيان و مفاسد عظيم ديگرى كه با كمى دقّت