و حق جز با تلاش و كوشش به دست نمىآيد ، لا يمنع الضّيم « 1 » الذّليل ! و لا يدرك الحقّ إلّا بالجدّ ! » سزاوار است كه اين دو جمله را با آب طلا بنويسند و هر روز و هر شب براى مردم ستمديدهء جهان تكرار كنند تا جزء فرهنگ آنها شود و در اعماق روح و خون آنها نفوذ كند .
آرى ، ستمگران جهان هرگز به افراد ذليل و ناتوان رحم نكرده و حقّ آنها را با ميل و رغبت به آنان تقديم نمىكنند . حق گرفتنى است و با تلاش و كوشش و ايثار و فداكارى بايد آن را به چنگ آورد . نبايد فراموش كرد كه با زورمندان و ستمگران جز با زبان زور نمىتوان سخن گفت .
اصولا طبيعت زندگى اين جهان چنين است كه در راه رسيدن به مقاصد عالى مادّى و يا معنوى ، موانع فراوانى وجود دارد و آن كس كه با اين موانع پيكار نكند و ضعف و سستى نشان دهد ، هرگز به مقصد نخواهد رسيد .
سپس امام عليه السّلام براى قطع بهانهجويى آنان به اين نكته اشاره مىكند كه شما منتظر چه هستيد ؟ « از كدامين خانه ، بعد از خانهء خود دفاع مىكنيد ؟ ( آيا بالاتر و برتر از دار الاسلام ، جايى هست ؟ ) و همراه كدام امام و پيشوا بعد از من به مبارزه ( با دشمن ) بر مىخيزد » ؟ ( آيا امامى ، آگاهتر و عادلتر و پر تجربهتر از من سراغ داريد ؟ ) أيّ دار بعد داركم تمنعون و مع أيّ إمام بعدي تقاتلون ؟ آرى ، اگر شما از خانهء خود كه دار الاسلام است دفاع نكنيد از هيچ چيز دفاع نخواهيد كرد و اگر همراه من آمادهء پيكار با دشمن نشويد ، با هيچ كس نمىتوانيد اين برنامه را اجرا كنيد . هميشه بايد ذليل و ناتوان و اسير چنگال دشمن باشيد و ابتكار عمل در دست آنها باشد و شما همانند بردگان بىاختيار در دست آنها باشيد .
در واقع امام مىخواهد آنها را با هر چيزى كه به آن پايبندند تحريك و تشويق كند ، اگر طرفدار حق هستند ، حق بدون تلاش و كوشش به چنگ نمىآيد و اگر
هامش
( 1 ) ضيم ، به معناى « ظلم و ستم » آمده است .