آرى ، افراد ضعيف و سست عنصر و پر گو و پر ادّعا ، هميشه چنينند . تمام همّشان در اين است كه با انواع بهانهها ، از انجام وظايف مهم و سنگين سرپيچى كنند و سستى و زبونى خويش را در پردهاى از عذرهاى واهى و گمراه كننده بپوشانند .
پيوسته امروز و فردا كنند و فرصتها را از دست بدهند .
درست شبيه همين معنا را در گروهى از منافقان و عافيت طلبان عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىبينيم كه قرآن در بارهء آنها افشاگرى كرده ، ريشهء اصلى درد آنها را چنين بازگو مىكند :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ »
.
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! چرا هنگامى كه به شما گفته مىشود : « به سوى جهاد در راه خدا ، حركت كنيد ! » بر زمين سنگينى مىكنيد ( و سستى به خرج مىدهيد ) ؟ آيا به زندگى دنيا به جاى آخرت راضى شدهايد ؟ با اين كه متاع زندگى دنيا در برابر آخرت ، جز اندكى نيست . « 1 »
نكته عوامل سستى كوفيان
اين سؤال براى بسيارى مطرح است كه چرا بايد لشكر كوفه با داشتن پيشوايى عادل ، حكيم ، مدبّر و جنگ ديده مانند امير مؤمنان على عليه السّلام ، اين چنين سستى و ضعف از خود نشان دهد ، امّا شاميان تحت سلطهء حاكمان جبّار بنى اميّه قدرت و قوّت نشان دهند ؟
پاسخ اين سؤال را - همان گونه كه در سابق اشاره كردهايم - بايد در بافت اجتماعى آن مردم پيدا كرد . كوفه سابقهء تاريخى نداشت ، بلكه شهر جديد التأسيسى بود كه گروههاى زيادى از اقوام مختلف با فرهنگهاى متفاوت در آن اجتماع كرده
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 38 .