سفيان ، اين دستور را اجرا كرد ، هنگامى كه به شهر انبار رسيد ، حسان بن حسان بكرى ، با گروهى به مقابلهء او برخاست و در آغاز ، حمله شاميان را دفع كرد ، ولى چون لشكر شام ، بسيار زياد بود و حسان ديد قدرت در هم شكستن آنها را ندارد ، آمادهء پيكار تا مرز شهادت شد . از اسب پياده شد و آيهء 23 سورهء احزاب را خواند كه مضمونش اين است : « بعضى از مؤمنان راستين ، شربت شهادت نوشيدند و بعضى منتظرند ،
« مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ »
» . سپس گفت : « آن كس كه خود را آماده شهادت نكرده ، در هنگامى كه ما به مبارزه مشغوليم و دشمن نمىتواند فراريان را تعقيب كند ، از شهر بيرون رود و آنها كه آماده شهادتاند ، با ما بمانند . گروه زيادى رفتند ، او ، با سى مرد پياده ، به مبارزه برخاست ، تا همگى به افتخار شهادت نائل شدند . « 1 » اين حادثهء تكان دهنده ، قلب امام عليه السّلام را سخت آزرده ساخت و خطبهء بالا را كه بيانگر سوز درونى مولا و خشم فراوان او از كوتاهى مردم در امر جهاد با دشمنان اسلام است ، بيان فرمود .
خطبه در يك نگاه
همان گونه كه قبلا اشاره شد ، اين خطبه - كه به خطبه جهاد معروف است - از مشهورترين خطبههاى مولا امير مؤمنان ، محسوب مىشود و تمام خطبه ، بر محور جهاد دور مىزند .
در بخش نخستين آن ، اهمّيّت جهاد و آثار مهمّ آن ، با بيان بسيار گويا و زيبا ، تشريح و نيز پيامدهاى ترك جهاد براى امّتها ، تبيين شده است .
در بخش ديگرى ، مردم كوفه را سخت ملامت مىكند ، سپس از حادثهء دردناك حمله « سفيان غامدى » به شهر مرزى « انبار » و شهادت « حسان ابن حسان » -
هامش
( 1 ) اقتباس از شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، جلد 2 ، صفحات 85 - 87 .